GovGPT Academy

Hoofdstuk 9. Ruimte en omgeving

Les 9.3 Zienswijzen ordenen

Kennisclip 1:57 GovGPT - Ruimte en Omgeving
Wat je in deze les laat zien

Je laat zienswijzen clusteren en controleert of elke zienswijze terugkomt.

De video laadt pas als je op afspelen klikt. YouTube draait dan in de privacyvriendelijke modus.

Lees het transcript

Hoi! Fijn dat je er weer bent. Op een ontwerpbesluit komen soms tientallen zienswijzen binnen. AI ordent ze snel, maar of elke stem terugkomt, controleer je zelf. In deze les laat je GovGPT zienswijzen clusteren, en controleer je of elke zienswijze terugkomt.

In experimenten namen goede AI-samenvattingen ook afwijkende stemmen mee. En bij de Britse overheid veranderden ambtenaren bij 73 procent van de reacties niets aan de indeling door AI. Wel keurden experts de thema's eerst zelf goed. Laat GovGPT daarom ordenen, niet wegen. Vraag daarna per nummer waar elke zienswijze staat. Elke indiener verdient een antwoord. AI helpt, jij beslist.

Laten we het proberen in GovGPT, met GovGPT Ruimte en Omgeving. Ik geef acht verzonnen zienswijzen op een woontoren aan de Stationsweg in Heidevoort, en vraag om clusters met de nummers. GovGPT maakt vijf clusters. Ook de ene positieve reactie krijgt een eigen plek. Het zocht ook de termijn voor zienswijzen op, zes weken, met een link naar de Awb. Dan vraag ik of elke zienswijze terugkomt. GovGPT zet alle acht nummers onder elkaar, met het cluster erbij. Zo zie ik meteen dat er niets ontbreekt.

Dit werkte goed, want ook de minderheid kwam terug, en ik kon elke zienswijze snel nalopen. Eén controlepunt. GovGPT schrijft over het vermeende ontbreken van onderzoek naar vleermuizen. Met dat ene woord weegt het de zienswijze al. En de Awb staat alleen een langere termijn toe, geen andere. Lees de bron dus zelf na.

Nu ben jij aan de beurt. Neem zienswijzen uit je werk, zonder namen, of het voorbeeld bij de opdracht. Laat GovGPT clusters maken, met de nummers erbij. Controleer daarna zelf of elke zienswijze terugkomt, via de opdracht onder deze video. Veel succes, en tot in de volgende les!

Probeer het in GovGPT

  1. Open GovGPT en kies GovGPT - Ruimte en Omgeving. Plak zienswijzen zonder namen en adressen, of gebruik het voorbeeld hieronder (verzonnen).

Voorbeeld om te plakken:

Orden deze verzonnen zienswijzen op een ontwerpbesluit voor een speeltuin aan het verzonnen Lindeplein in Heidevoort in clusters, met de nummers. Weeg ze niet. Geen tabel.

  1. Ik ben bang voor geluidsoverlast in de avond. 2. Eindelijk een plek voor mijn kinderen. 3. Er staan te weinig bankjes voor ouderen. 4. De speeltoestellen staan te dicht bij mijn raam. 5. Wie houdt het schoon?
  1. Vraag daarna: "Komt elke zienswijze terug in jouw clusters? Noem per nummer het cluster. Houd het kort. Geen tabel."
  2. Tel zelf na. Staat ook de afwijkende of positieve reactie erin?
  3. Lees de samenvattingen na. Staat er een woord in dat de zienswijze al weegt, zoals "vermeende"?

Tip. In de test kreeg de positieve reactie (nummer 2) een eigen cluster. Let bij de termijn op artikel 3:16 Awb. Die termijn is zes weken, en een wettelijk voorschrift mag alleen een langere termijn bepalen.

Waar doe je deze opdracht?

In GovGPT via je organisatie

Werkt je organisatie met GovGPT? Log in via de link die je van je organisatie hebt gekregen en kies GovGPT - Ruimte en Omgeving. Weet je de link niet, vraag het dan aan je leidinggevende of de servicedesk.

GovGPT voor je organisatie

Nog geen GovGPT? Je organisatie kan GovGPT afnemen, met de privacyafspraken die daarbij horen. Gebruik voor deze opdracht geen gegevens van inwoners buiten die afspraken.

GovGPT voor je organisatie (opent in een nieuw tabblad)

Geen GovGPT?

Dan kun je de opdracht doen in de AI-omgeving die je organisatie heeft toegestaan. We kunnen niet garanderen dat het daar net zo goed werkt als in GovGPT. Je mist bijvoorbeeld de rollen voor overheidswerk en het vaste blok met verificatiestappen onder elk antwoord. Gebruik geen consumententool voor je werk, dat sluit aan bij het overheidsbrede standpunt over generatieve AI.

Checkvragen

1. Wat laat je GovGPT doen met zienswijzen?
2. Hoe controleer je of elke zienswijze terugkomt?
3. GovGPT schrijft over "het vermeende ontbreken van onderzoek naar vleermuizen". Wat is het probleem?
4. Wat zegt artikel 3:16 van de Awb over de termijn voor zienswijzen?
5. Er is één positieve reactie tussen veel bezwaren. Wat doe je ermee?

Reflectie

Je antwoord blijft alleen in deze browser. Voor je certificaat telt een antwoord van minstens 20 tekens. Zo bewaar je je voortgang.

Bronnen bij deze les

  • Tessler, M. H., Bakker, M. A., Jarrett, D., Sheahan, H., Chadwick, M. J., Koster, R., Evans, G., Campbell-Gillingham, L., Collins, T., Parkes, D. C., Botvinick, M., & Summerfield, C. (2024). AI can help humans find common ground in democratic deliberation. Science, 386(6719), Artikel eadq2852. https://doi.org/10.1126/science.adq2852 (opent in een nieuw tabblad)
    In experimenten met 5734 deelnemers en een virtuele burgerraad vonden mensen door AI geschreven groepsverklaringen helderder en evenwichtiger dan die van menselijke gespreksleiders, en de goede verklaringen namen afwijkende standpunten mee zonder de meerderheid te negeren. Of een minderheidsgeluid terugkomt, is precies wat jij bij het clusteren van zienswijzen controleert.
  • Incubator for Artificial Intelligence. (2025). Consult evaluation: DWP's Pathways to Work consultation. UK Government. https://assets.publishing.service.gov.uk/media/68f63fe01c9076042263f0bd/evaluation-report.pdf (opent in een nieuw tabblad)
    De Britse overheid liet 125 ambtenaren 87.738 reacties op een consultatie nalopen die door het AI-hulpmiddel Consult aan thema's waren gekoppeld; in 73 procent van de gevallen veranderden zij niets, en de AI kwam vaker overeen met een beoordelaar dan twee beoordelaars onderling. Belangrijk voor deze les: experts keurden de thema's eerst zelf goed (de beleidsmakers stelden de lijst met thema's vast), en mensen blijven de indeling controleren.

In de bronnenclip Bronnen bij hoofdstuk 9 licht Pascal toe waar de lessen van dit hoofdstuk op steunen.

Je voortgang blijft alleen in deze browser.