GovGPT Academy

Hoofdstuk 4. AI en de publieke taak

Les 4.4 Waar draait je data

Kennisclip 2:09 GovGPT - Medewerker HEAR AI Mediation
Wat je in deze les laat zien

Je legt uit waarom het uitmaakt waar een AI-dienst draait, en kiest in GovGPT bewust tussen Europese modellen bij Scaleway en een model via Azure binnen de EU. Azure binnen de EU kan, als je de Amerikaanse CLOUD Act accepteert. CivAI raadt de Europese modellen bij Scaleway aan.

De video laadt pas als je op afspelen klikt. YouTube draait dan in de privacyvriendelijke modus.

Lees het transcript

Hoi! Fijn dat je er weer bent. Een AI-dienst draait altijd ergens, in een bepaald land. Daar gelden de regels van dat land, ook voor jouw gegevens. In deze les leg je uit waarom het uitmaakt waar een AI-dienst draait, en kies je in GovGPT bewust tussen Europese modellen en Azure.

Het overheidsbrede standpunt raadt Europese toepassingen aan, om afhankelijkheid van landen buiten de EU te voorkomen. De Autoriteit Persoonsgegevens noemt afhankelijkheid van één aanbieder in 2026 een systeemrisico. Bij een Amerikaanse aanbieder kan Amerikaanse wetgeving meespelen, ook met een datacenter in Europa. In GovGPT kies je zelf: Europese modellen bij Scaleway, of een model via Azure binnen de EU. Kies per taak, en kijk naar je gegevens. AI helpt, jij beslist.

Laten we het proberen in GovGPT, met GovGPT Medewerker. Ik vraag waarom het uitmaakt of een AI-dienst in Europa draait, of bij een Amerikaanse aanbieder. GovGPT legt uit dat de plek bepaalt welke wetten gelden en wie bij de gegevens kan. In de modelkiezer staan de Europese modellen onder Scaleway, en er is een groep Azure. Voor een verslag met persoonsgegevens kies ik bewust een Europees model, en vraag of dat verstandig is. GovGPT zegt ja, maar Europees alleen is geen garantie. Ook afspraken over opslag en training tellen.

Dit werkte goed, want GovGPT bevestigde mijn keuze en gaf er eerlijk een kanttekening bij. Eén controlepunt. GovGPT noemt Azure binnen de EU ook passend, als het goed geregeld is. Hoe dat bij jou zit, vraag je na bij je privacyfunctionaris. Weet je niet welk model je mag gebruiken, vraag het dan na.

Nu ben jij aan de beurt. Neem een taak uit je werk, met of zonder persoonsgegevens. Vraag GovGPT waarom het voor die taak uitmaakt waar een AI-dienst draait. Kies daarna zelf een model, en schrijf in één zin waarom, via de opdracht onder deze video. Veel succes, en tot in de volgende les!

Probeer het in GovGPT

  1. Neem een taak uit je werk, met of zonder persoonsgegevens. Of gebruik het voorbeeld hieronder.
  2. Open GovGPT en kies GovGPT - Medewerker. Vraag waarom het voor die taak uitmaakt waar een AI-dienst draait.

Voorbeeld om te plakken:

Ik wil een conceptnota zonder persoonsgegevens laten herschrijven. Maakt het dan uit of ik in GovGPT een Europees model of een model via Azure binnen de EU kies? Houd het kort.

  1. Open de modelkiezer bovenaan. Bekijk de groepen GovGPT - Scaleway (Europese modellen) en GovGPT - Azure (binnen de EU). Azure binnen de EU kan, als je de Amerikaanse CLOUD Act accepteert. Bij een Amerikaanse aanbieder kan Amerikaanse wetgeving dan meespelen, ook met een datacenter in Europa. CivAI raadt daarom de Europese modellen bij Scaleway aan.
  2. Kies zelf een model voor je taak, en schrijf in één zin waarom. Bij persoonsgegevens of vertrouwelijke informatie ligt een Europees model bij Scaleway het meest voor de hand.
  3. Weet je niet welk model je organisatie toestaat? Vraag het na bij je privacyfunctionaris of informatiebeveiliging.

Tip. In de test met het voorbeeld zei GovGPT dat het ook zonder persoonsgegevens kan uitmaken, bijvoorbeeld bij vertrouwelijke beleidsinformatie, en dat de afspraken over opslag en logging minstens zo belangrijk zijn als de plek.

Waar doe je deze opdracht?

In GovGPT via je organisatie

Werkt je organisatie met GovGPT? Log in via de link die je van je organisatie hebt gekregen en kies GovGPT - Medewerker. Weet je de link niet, vraag het dan aan je leidinggevende of de servicedesk.

GovGPT voor je organisatie

Nog geen GovGPT? Je organisatie kan GovGPT afnemen, met de privacyafspraken die daarbij horen. Gebruik voor deze opdracht geen gegevens van inwoners buiten die afspraken.

GovGPT voor je organisatie (opent in een nieuw tabblad)

Geen GovGPT?

Dan kun je de opdracht doen in de AI-omgeving die je organisatie heeft toegestaan. We kunnen niet garanderen dat het daar net zo goed werkt als in GovGPT. Je mist bijvoorbeeld de rollen voor overheidswerk en het vaste blok met verificatiestappen onder elk antwoord. Gebruik geen consumententool voor je werk, dat sluit aan bij het overheidsbrede standpunt over generatieve AI.

Checkvragen

1. Waarom maakt het uit waar een AI-dienst draait?
2. Wat raadt het overheidsbrede standpunt aan als het gaat om waar AI draait?
3. In GovGPT kun je ook een model via Azure binnen de EU kiezen. Wat is daarbij de kanttekening?
4. Je laat een verslag met persoonsgegevens maken. Welk model past het best bij de clip en het advies van CivAI?
5. GovGPT zegt dat Europees alleen geen garantie is. Wat telt ook mee?

Reflectie

Je antwoord blijft alleen in deze browser. Voor je certificaat telt een antwoord van minstens 20 tekens. Zo bewaar je je voortgang.

Bronnen bij deze les

  • Fratini, S., Hine, E., Novelli, C., Roberts, H., & Floridi, L. (2024). Digital sovereignty: A descriptive analysis and a critical evaluation of existing models. Digital Society, 3(3), Artikel 59. https://doi.org/10.1007/s44206-024-00146-7 (opent in een nieuw tabblad)
    Op basis van 271 artikelen onderscheiden de auteurs vier modellen van digitale soevereiniteit, gericht op rechten, op de markt, op centrale controle en op de staat. Het helpt uitleggen waarom het voor een overheid uitmaakt in welk land en onder welke regels een AI-dienst draait, en waarom de keuze tussen Europese modellen en een Amerikaanse cloudaanbieder meer is dan een technische keuze.
  • Autoriteit Persoonsgegevens. (2026). Rapportage AI & Algoritmes Nederland (editie 6, februari 2026). Directie Coördinatie Algoritmes. https://api.eerstekamer.nl/9370000/1/j4nvi0xeni9vr2l_j9vvkfvj6b325az/vmvknkona3pd/f=/vmvknmp8mawk.pdf (opent in een nieuw tabblad)
    De AP noemt als eerste systeemrisico dat overheden te afhankelijk worden van één aanbieder van AI-modellen, en wijst erop dat zulke afhankelijkheden als geopolitiek drukmiddel kunnen worden ingezet, met het Internationaal Strafhof als voorbeeld. Dat geeft de keuze waar je data draait een concrete, actuele grond.

In de bronnenclip Bronnen bij hoofdstuk 4 licht Pascal toe waar de lessen van dit hoofdstuk op steunen.

Je voortgang blijft alleen in deze browser.