Hoofdstuk 4. AI en de publieke taak

Les 4.5 Een onderbouwd oordeel

Kennisclip 2:03 GovGPT - Medewerker HEAR Reasoned Responsibility
Wat je in deze les laat zien

Je beoordeelt een AI-toepassing met de vragen uit het overheidsbrede standpunt, en weet wanneer een DPIA of IAMA nodig is.

De video laadt pas als je op afspelen klikt. YouTube draait dan in de privacyvriendelijke modus.

Lees het transcript

Hoi! Fijn dat je er weer bent. Je team wil een nieuwe AI-toepassing gebruiken. Mag dat? Dat beoordeel je niet op gevoel, maar met vaste vragen. In deze les beoordeel je een AI-toepassing met de vragen uit het overheidsbrede standpunt, en weet je wanneer een DPIA of IAMA nodig is.

Het overheidsbrede standpunt vraagt eerst een risicoanalyse. Vijf vragen helpen. Welk probleem los je op, zijn de randvoorwaarden op orde, en is er een alternatief met minder impact? Hoe ga je om met de beperkingen, en kun je snel stoppen? Verwerk je persoonsgegevens met een hoog risico, dan is een DPIA verplicht. Het IAMA helpt je de gevolgen voor mensenrechten te beoordelen. Ethische vragen tellen ook mee. AI helpt, jij beslist.

Laten we het proberen in GovGPT, met GovGPT Medewerker. Mijn team in het verzonnen Heidevoort wil een app die van keukentafelgesprekken een verslag maakt. Ik geef de vijf vragen mee, en zeg dat ik het oordeel zelf vorm. GovGPT zoekt het op en loopt de vragen langs, met een handmatig verslag als alternatief. Een DPIA is waarschijnlijk nodig, en een IAMA aanbevolen als het verslag meeweegt bij een besluit. Mijn oordeel is, nog niet inzetten. GovGPT vult aan, bijvoorbeeld dat toestemming hier vaak geen geschikte grondslag is.

Dit werkte goed, want GovGPT ordende de vragen en liet het oordeel bij mij. Eén controlepunt. Het eerste antwoord was lang. Lees het helemaal, en kies zelf wat zwaar weegt. Een DPIA of IAMA doe je niet alleen, maar met je privacyfunctionaris en collega's.

Nu ben jij aan de beurt. Kies een AI-toepassing uit je werk, of het voorbeeld. Loop met GovGPT de vijf vragen langs, en vraag naar DPIA en IAMA. Schrijf daarna zelf je oordeel in drie zinnen, via de opdracht onder deze video. Veel succes, en tot in de volgende les!

Probeer het in GovGPT

  1. Kies een AI-toepassing die je team wil gebruiken. Of gebruik het voorbeeld hieronder (verzonnen).
  2. Open GovGPT en kies GovGPT - Medewerker. Geef de vijf vragen uit het Overheidsbreed standpunt voor de inzet van generatieve AI (BZK, 2025) mee.

Voorbeeld om te plakken:

Ik wil een AI-vertaalapp gebruiken om brieven van de verzonnen gemeente Heidevoort in het Arabisch en Pools te vertalen. Help me deze vijf vragen uit het overheidsbrede standpunt kort te beantwoorden: welk probleem lost het op dat niet anders kan, zijn de randvoorwaarden op orde, is er een alternatief met minder impact, hoe gaan we om met de beperkingen, en kunnen we snel stoppen? Is een DPIA of een IAMA nodig? Het oordeel vorm ik zelf. Houd het kort.

  1. Lees het hele antwoord. Wat weegt voor jouw situatie het zwaarst?
  2. Schrijf zelf je oordeel in drie zinnen: wel, niet of nog niet, en onder welke voorwaarden.
  3. Bespreek een DPIA of IAMA altijd met je privacyfunctionaris en de proceseigenaar.

Tip. In de test met het voorbeeld ging GovGPT alle vijf vragen langs, met een exitplan en een terugval op menselijke vertalers. Het noemde een DPIA "niet automatisch vereist" en een IAMA "meestal niet nodig" zolang de app alleen vertaalt. Of dat bij jou zo is, hangt af van de brieven en de leverancier. Dat beoordeel je samen met je privacyfunctionaris.

Waar doe je deze opdracht?

In GovGPT via je organisatie

Werkt je organisatie met GovGPT? Log in via de link die je van je organisatie hebt gekregen en kies GovGPT - Medewerker. Weet je de link niet, vraag het dan aan je leidinggevende of de servicedesk.

GovGPT voor je organisatie

Nog geen GovGPT? Je organisatie kan GovGPT afnemen, met de privacyafspraken die daarbij horen. Gebruik voor deze opdracht geen gegevens van inwoners buiten die afspraken.

Geen GovGPT?

Dan kun je de opdracht doen in de AI-omgeving die je organisatie heeft toegestaan. We kunnen niet garanderen dat het daar net zo goed werkt als in GovGPT. Je mist bijvoorbeeld de rollen voor overheidswerk en het vaste blok met verificatiestappen onder elk antwoord. Gebruik geen consumententool voor je werk, dat sluit aan bij het overheidsbrede standpunt over generatieve AI.

Checkvragen

1. Je team wil een nieuwe AI-toepassing gebruiken. Wat vraagt het overheidsbrede standpunt eerst?
2. Welke vraag hoort bij de vijf vragen uit de les?
3. Wanneer is een DPIA verplicht?
4. Waarvoor helpt het IAMA?
5. GovGPT loopt de vijf vragen langs en geeft een lang antwoord. Wat doe je?

Reflectie

Je antwoord blijft alleen in deze browser. Voor je certificaat telt een antwoord van minstens 20 tekens. Zo bewaar je je voortgang.

Bronnen bij deze les

In de bronnenclip Bronnen bij hoofdstuk 4 licht Pascal toe waar de lessen van dit hoofdstuk op steunen.

Je voortgang blijft alleen in deze browser.