GovGPT Academy

Hoofdstuk 1. AI begrijpen en herkennen

Les 1.3 AI herkennen in je organisatie

Kennisclip 2:09 GovGPT - Medewerker HEAR AI Mediation
Wat je in deze les laat zien

Je bepaalt bij vijf voorbeelden uit een gemeente of er AI achter zit, en zoekt er één op in het Algoritmeregister. Je weet dat de overheid impactvolle algoritmes daar volgens beleid publiceert.

De video laadt pas als je op afspelen klikt. YouTube draait dan in de privacyvriendelijke modus.

Lees het transcript

Hoi! Fijn dat je er weer bent. Achter een chatbot of een formulier zit vaak een algoritme. Soms is dat AI, soms niet. Dat verschil doet ertoe. AI leert van voorbeelden, een gewone rekenregel volgt vaste stappen. In deze les bepaal je bij vijf voorbeelden of er AI achter zit, en zoek je er één op in het Algoritmeregister.

Een algoritme is een reeks vaste stappen. Bij AI zijn die stappen niet allemaal uitgeschreven. Het systeem heeft ze geleerd uit voorbeelden, zoals foto's, tekst of spraak. De Algemene Rekenkamer telde bij het Rijk 433 AI-systemen. Slechts vijf procent stond in het Algoritmeregister. Dat register is vastgesteld beleid, geen wettelijke plicht. Algoritmes met veel impact horen erin. Voor AI met een hoog risico wordt registratie in een Europese databank wel verplicht.

Laten we het proberen in GovGPT, met GovGPT Medewerker. In de verzonnen gemeente Heidevoort leg ik vijf voorbeelden voor. AI, of een algoritme zonder AI? GovGPT zegt: de rekenregel en de vaste lijst zijn geen AI. Spraak-naar-tekst en zwerfafval herkennen op foto's wel. Bij de chatbot twijfelt het, want dat hangt af van hoe hij werkt. Dat vraag ik dus na. Dan zet ik webzoeken aan, en vraag een chatbot te zoeken in het Algoritmeregister. GovGPT vindt een echte registratie, en zegt erbij dat die chatbot buiten gebruik is. Ik open de link, en dat klopt.

Wat werkte hier goed? GovGPT deelde mijn voorbeelden helder in, en was eerlijk over twijfel. Met webzoeken vond het een echte registratie, met een link die ik zelf kon openen. Eén ding check ik altijd zelf: de status op de pagina. Staat het systeem nog in gebruik?

Nu ben jij aan de beurt. Kies vijf systemen uit je eigen organisatie. Vraag GovGPT Medewerker per systeem: AI, een algoritme zonder AI, of twijfel? Zoek er één op in het Algoritmeregister, en open de link zelf, via de opdracht onder deze video. Veel succes, en tot in de volgende les!

Probeer het in GovGPT

  1. Kies vijf systemen of hulpmiddelen uit je eigen organisatie. Denk aan een rekenregel in een formulier, een chatbot, spraak-naar-tekst, vertalen, een systeem dat meldingen of foto's sorteert.
  2. Schrijf eerst zelf per voorbeeld op: AI, een algoritme zonder AI, of twijfel.
  3. Open GovGPT en kies GovGPT - Medewerker. Verstuur de tekst hieronder.

Ik werk bij ... Zit hier AI achter? 1. ... 2. ... 3. ... 4. ... 5. ... Zeg per voorbeeld: AI, een algoritme zonder AI, of twijfel. Eén zin per voorbeeld.

  1. Vergelijk het antwoord met wat je zelf opschreef. Bij twijfel vraag je na hoe het systeem werkt, bijvoorbeeld bij Functioneel Beheer of de leverancier.
  2. Stuur daarna in hetzelfde gesprek de vraag hieronder. GovGPT zoekt bij zo'n vraag zelf op internet. Je mag webzoeken ook zelf aanzetten, maar het hoeft niet. Dat doe je onder het invoerveld met de knop met de schuifjes, bij Webzoekopdracht.

Zoek op internet: welke gemeente (of welk waterschap, welke provincie) heeft in het Algoritmeregister (algoritmes.overheid.nl) een algoritme staan voor ...? Geef de link.

  1. Open de link zelf. Kijk naar de organisatie, de status (in gebruik of buiten gebruik) en de publicatiecategorie. Klopt wat GovGPT zei?
  2. Zoek daarna ook je eigen organisatie op in het register. Welke van jouw vijf voorbeelden staat erin, en welke niet?

Tip. Zegt GovGPT dat het niet live kan zoeken? Stel de vraag dan nog een keer direct, met "Zoek op internet" vooraan, of zet webzoeken zelf aan. Een link van AI open je altijd zelf.

Goed om te weten. Het Algoritmeregister is vastgesteld beleid, geen wettelijke plicht. Voor AI met een hoog risico wordt registratie in de Europese databank wel verplicht.

Waar doe je deze opdracht?

In GovGPT via je organisatie

Werkt je organisatie met GovGPT? Log in via de link die je van je organisatie hebt gekregen en kies GovGPT - Medewerker. Weet je de link niet, vraag het dan aan je leidinggevende of de servicedesk.

GovGPT voor je organisatie

Nog geen GovGPT? Je organisatie kan GovGPT afnemen, met de privacyafspraken die daarbij horen. Gebruik voor deze opdracht geen gegevens van inwoners buiten die afspraken.

GovGPT voor je organisatie (opent in een nieuw tabblad)

Geen GovGPT?

Dan kun je de opdracht doen in de AI-omgeving die je organisatie heeft toegestaan. We kunnen niet garanderen dat het daar net zo goed werkt als in GovGPT. Je mist bijvoorbeeld de rollen voor overheidswerk en het vaste blok met verificatiestappen onder elk antwoord. Gebruik geen consumententool voor je werk, dat sluit aan bij het overheidsbrede standpunt over generatieve AI.

Checkvragen

1. Wat is het verschil tussen AI en een gewone rekenregel?
2. Welk van deze voorbeelden uit de clip is AI?
3. Bij de chatbot van de gemeente twijfelt GovGPT of er AI achter zit. Wat doe je?
4. Wat klopt over het Algoritmeregister van de overheid?
5. GovGPT vindt op internet een registratie in het Algoritmeregister en geeft de link. Wat doe je?

Reflectie

Je antwoord blijft alleen in deze browser. Voor je certificaat telt een antwoord van minstens 20 tekens. Zo bewaar je je voortgang.

Bronnen bij deze les

In de bronnenclip Bronnen bij hoofdstuk 1 licht Pascal toe waar de lessen van dit hoofdstuk op steunen.

Je voortgang blijft alleen in deze browser.