GovGPT Academy

Hoofdstuk 1. AI begrijpen en herkennen

Les 1.2 Hoe een taalmodel tekst maakt

Kennisclip 2:05 GovGPT - Medewerker HEAR AI Mediation
Wat je in deze les laat zien

Je legt in eigen woorden uit hoe een taalmodel het volgende woord voorspelt, en waarom het daardoor overtuigend klinkt zonder te weten.

De video laadt pas als je op afspelen klikt. YouTube draait dan in de privacyvriendelijke modus.

Lees het transcript

Hoi! Fijn dat je er weer bent. GovGPT schrijft in seconden een nette tekst. Dan lijkt het alsof het alles weet. Maar een taalmodel weet niets zoals jij iets weet. Het rekent. In deze les leg je in eigen woorden uit hoe een taalmodel tekst maakt, en waarom het overtuigend klinkt zonder te weten.

Een taalmodel is getraind op heel veel tekst. Daaruit leerde het welke woorden vaak samen gaan. Bij jouw vraag voorspelt het steeds het volgende stukje tekst, tot het antwoord af is. Neem de zin: de aanvraag wordt binnen acht weken. Een waarschijnlijk vervolg is: behandeld. Dat klinkt goed, maar het model controleert niet of het in jouw situatie klopt. Vloeiend is dus niet hetzelfde als juist. AI helpt, jij beslist.

Laten we het proberen in GovGPT, met GovGPT Medewerker. Ik leg het uit in ons teamoverleg in de verzonnen gemeente Heidevoort. Mijn uitleg: GovGPT zoekt het op in een database met wetten, dus het klopt altijd. GovGPT zegt: niet helemaal. Het maakt antwoorden op basis van patronen, en kan fouten maken. In het vaste blok staat: controleer juridische antwoorden bij officiële bronnen. Dan stuur ik mijn nieuwe uitleg. Een taalmodel voorspelt het meest waarschijnlijke volgende woord. Daarom klinkt het overtuigend, ook als het niet klopt. GovGPT zegt: ja, grotendeels. Nuance: het voorspelt vaak stukjes woorden, en toetst niet zelf of iets waar is.

Wat werkte hier goed? GovGPT verbeterde mijn uitleg, zonder hem voor me te schrijven. En het noemde eerlijk zijn eigen grens: het controleert niet of iets waar is. Dat doe ik dus zelf. Bij een wet of regel kijk ik altijd in de officiële bron.

Nu ben jij aan de beurt. Schrijf in drie zinnen op hoe een taalmodel tekst maakt. Vraag GovGPT Medewerker of je uitleg klopt, en verbeter hem zelf. Leg hem daarna uit aan een collega, via de opdracht onder deze video. Veel succes, en tot in de volgende les!

Probeer het in GovGPT

  1. Schrijf eerst zelf in drie zinnen op hoe een taalmodel tekst maakt. Schrijf het zoals je het aan een collega zou vertellen, zonder vaktaal.
  2. Open GovGPT en kies GovGPT - Medewerker. Verstuur je uitleg met de tekst hieronder.

Ik wil een collega uitleggen hoe een taalmodel tekst maakt. Mijn uitleg in drie zinnen: ... Klopt mijn uitleg? Houd het kort.

  1. Lees wat GovGPT verbetert, en het blok eronder. Wat klopte er al, en wat niet?
  2. Verbeter je uitleg zelf. Laat GovGPT de tekst niet voor je schrijven. Stuur je nieuwe versie in hetzelfde gesprek.

Verbeterde uitleg: ... Klopt mijn uitleg nu? Houd het kort.

  1. Check of je uitleg deze drie dingen noemt. Het model leerde patronen uit heel veel tekst. Het voorspelt steeds het volgende stukje tekst. Daardoor klinkt het overtuigend, maar het controleert niet zelf of iets waar is.
  2. Leg je uitleg in je volgende overleg uit aan een collega. Vraag of het duidelijk was.

Tip. Een vloeiend antwoord is nog geen juist antwoord. Bij een wet of regel kijk je altijd in de officiële bron, zoals wetten.overheid.nl.

Waar doe je deze opdracht?

In GovGPT via je organisatie

Werkt je organisatie met GovGPT? Log in via de link die je van je organisatie hebt gekregen en kies GovGPT - Medewerker. Weet je de link niet, vraag het dan aan je leidinggevende of de servicedesk.

GovGPT voor je organisatie

Nog geen GovGPT? Je organisatie kan GovGPT afnemen, met de privacyafspraken die daarbij horen. Gebruik voor deze opdracht geen gegevens van inwoners buiten die afspraken.

GovGPT voor je organisatie (opent in een nieuw tabblad)

Geen GovGPT?

Dan kun je de opdracht doen in de AI-omgeving die je organisatie heeft toegestaan. We kunnen niet garanderen dat het daar net zo goed werkt als in GovGPT. Je mist bijvoorbeeld de rollen voor overheidswerk en het vaste blok met verificatiestappen onder elk antwoord. Gebruik geen consumententool voor je werk, dat sluit aan bij het overheidsbrede standpunt over generatieve AI.

Checkvragen

1. Hoe maakt een taalmodel als GovGPT tekst?
2. Waar leerde een taalmodel welke woorden vaak samen gaan?
3. Het model vult de zin 'de aanvraag wordt binnen acht weken ...' aan met 'behandeld'. Wat laat dat zien?
4. Een collega zegt in het teamoverleg dat GovGPT het opzoekt in een database met wetten, dus dat het altijd klopt. Wat is de beste reactie?
5. GovGPT noemt in een antwoord een wetsartikel over een termijn. Wat doe je?

Reflectie

Je antwoord blijft alleen in deze browser. Voor je certificaat telt een antwoord van minstens 20 tekens. Zo bewaar je je voortgang.

Bronnen bij deze les

  • Shanahan, M. (2024). Talking about large language models. Communications of the ACM, 67(2), 68–79. https://doi.org/10.1145/3624724 (opent in een nieuw tabblad)
    Dit essay legt uit dat een taalmodel in de kern berekent welke woorden waarschijnlijk volgen op een reeks tekst, en waarschuwt dat het gesprek daardoor de indruk wekt van een denkend wezen. Voor een ambtenaar betekent dat: een vloeiend antwoord over regels of beleid zegt nog niets over de juistheid ervan.

In de bronnenclip Bronnen bij hoofdstuk 1 licht Pascal toe waar de lessen van dit hoofdstuk op steunen.

Je voortgang blijft alleen in deze browser.