GovGPT Academy

Hoofdstuk 1. AI begrijpen en herkennen

Les 1.1 Waarom AI de overheid raakt

Kennisclip 2:05 GovGPT - Medewerker HEAR AI Mediation
Wat je in deze les laat zien

Je laat zien waar AI al in je werk en in de dienstverlening aan inwoners zit, en waarom het uitmaakt hoe je ermee omgaat.

De video laadt pas als je op afspelen klikt. YouTube draait dan in de privacyvriendelijke modus.

Lees het transcript

Hoi! Fijn dat je er weer bent. AI zit al in je werk bij de overheid, vaak zonder dat je het ziet. In een chatbot, in je mail, en in systemen die meldingen sorteren. In deze les laat je zien waar AI in je werk zit, en waarom het uitmaakt hoe je ermee omgaat.

De WRR noemt AI een systeemtechnologie, net als elektriciteit. Het raakt dus elk team. Je ziet AI op drie plekken. In je eigen werk, zoals vertalen en samenvatten. In de dienstverlening aan inwoners, zoals een chatbot. En achter de schermen, waar een systeem meekijkt bij een aanvraag. Waar AI een inwoner raakt, telt jouw oordeel het zwaarst. AI helpt, jij beslist.

Laten we het proberen in GovGPT, met GovGPT Medewerker. Ik werk bij Klantcontact in de verzonnen gemeente Heidevoort. Ik noem drie plekken: chatbot, spamfilter en vertaalfunctie. Ik vraag: klopt dat, welke plek mis ik, en waarom maakt het daar uit? GovGPT stelt eerst twee vragen over ons systeem. Dan bevestigt het mijn plekken, en noemt het er één die vaak gemist wordt: het automatisch sorteren van meldingen. Een fout label kan leiden tot tragere hulp of ongelijke behandeling. Gebruik AI dus als advies, en controleer de uitzonderingen. In het vaste blok staat mijn volgende stap: vraag Functioneel Beheer wat er echt aan staat.

Wat werkte hier goed? GovGPT bevestigde wat ik al zag, en wees me op een plek die ik miste. Het zei eerlijk dat het de inrichting in Heidevoort niet kent. Dus check ik bij Functioneel Beheer wat er echt draait. Daar is mijn oordeel nodig.

Nu ben jij aan de beurt. Schrijf drie plekken op waar volgens jou AI in je werk zit. Vraag GovGPT Medewerker welke plek je mist, en waar AI een inwoner raakt. Check wat er echt aan staat, en noteer wat jij zelf controleert, via de opdracht onder deze video. Veel succes, en tot in de volgende les!

Probeer het in GovGPT

  1. Schrijf eerst zelf drie plekken op waar volgens jou AI in je werk zit. Denk aan je eigen werk (vertalen, samenvatten, dicteren), de dienstverlening aan inwoners (een chatbot, een formulier) en systemen achter de schermen (meldingen sorteren, een aanvraag voorbereiden).
  2. Open GovGPT en kies GovGPT - Medewerker. Verstuur de tekst hieronder met jouw team en jouw drie plekken. Noem geen namen van inwoners, klanten of collega's.

Ik werk bij ... van ... Ik denk dat AI al op deze plekken in mijn werk zit: ..., ... en ... Klopt dat? Welke plek mis ik waar AI een inwoner raakt, en waarom maakt het daar uit hoe ik ermee omga? Houd het kort.

  1. Lees het antwoord en het vaste blok eronder, met de verificatiestappen, het betrouwbaarheidsniveau, de aannames en de vragen. GovGPT kent de inrichting van jouw organisatie niet. Het kan dus alleen zeggen waar AI vaak zit.
  2. Check zelf wat er echt aan staat, bijvoorbeeld bij Functioneel Beheer, ICT of de privacy officer. Kijk ook of jouw organisatie het systeem in het Algoritmeregister heeft gezet.
  3. Vertel in hetzelfde gesprek wat je vond, en vraag wat jij zelf kunt doen.

Ik heb het nagevraagd. Wat ik vond: ... Wat doe ik zelf, zodat een inwoner daar geen last van heeft? Houd het kort.

  1. Schrijf twee zinnen voor jezelf. Waar raakt AI in jouw werk een inwoner? En wat controleer jij daar zelf, voordat iets bij de inwoner terechtkomt?

Tip. Stelt GovGPT eerst vragen over jullie systemen? Beantwoord ze als je het weet, of zeg dat je het nog gaat nagaan. AI helpt, jij beslist.

Waar doe je deze opdracht?

In GovGPT via je organisatie

Werkt je organisatie met GovGPT? Log in via de link die je van je organisatie hebt gekregen en kies GovGPT - Medewerker. Weet je de link niet, vraag het dan aan je leidinggevende of de servicedesk.

GovGPT voor je organisatie

Nog geen GovGPT? Je organisatie kan GovGPT afnemen, met de privacyafspraken die daarbij horen. Gebruik voor deze opdracht geen gegevens van inwoners buiten die afspraken.

GovGPT voor je organisatie (opent in een nieuw tabblad)

Geen GovGPT?

Dan kun je de opdracht doen in de AI-omgeving die je organisatie heeft toegestaan. We kunnen niet garanderen dat het daar net zo goed werkt als in GovGPT. Je mist bijvoorbeeld de rollen voor overheidswerk en het vaste blok met verificatiestappen onder elk antwoord. Gebruik geen consumententool voor je werk, dat sluit aan bij het overheidsbrede standpunt over generatieve AI.

Checkvragen

1. De WRR noemt AI een systeemtechnologie, net als elektriciteit. Wat betekent dat voor jouw werk?
2. Op welke drie plekken zie je AI volgens de les?
3. Waar telt jouw eigen oordeel volgens de les het zwaarst?
4. GovGPT noemt het automatisch sorteren van meldingen als een plek die vaak gemist wordt. Wat kan daar misgaan?
5. GovGPT zegt eerlijk dat het de inrichting van jouw organisatie niet kent. Wat doe je dan?

Reflectie

Je antwoord blijft alleen in deze browser. Voor je certificaat telt een antwoord van minstens 20 tekens. Zo bewaar je je voortgang.

Bronnen bij deze les

  • Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. (2021). Opgave AI. De nieuwe systeemtechnologie (WRR-rapport 105). WRR. https://www.wrr.nl/publicaties/rapporten/2021/11/11/opgave-ai-de-nieuwe-systeemtechnologie (opent in een nieuw tabblad)
    De WRR beschrijft AI als een systeemtechnologie, vergelijkbaar met elektriciteit en de verbrandingsmotor, die de hele samenleving en dus ook het werk van de overheid ingrijpend verandert, en noemt vijf opgaven voor de overheid (demystificatie, contextualisering, engagement, regulering en positionering). Dat maakt duidelijk waarom de omgang met AI niet alleen een ICT-vraag is, maar een vraag voor iedere ambtenaar.
  • Bovens, M., & Zouridis, S. (2002). From street-level to system-level bureaucracies: How information and communication technology is transforming administrative discretion and constitutional control. Public Administration Review, 62(2), 174–184. https://doi.org/10.1111/0033-3352.00168 (opent in een nieuw tabblad)
    Dit klassieke artikel laat zien hoe ICT in grote uitvoeringsorganisaties de beslisruimte verschuift van de ambtenaar aan het loket naar systeemontwerpers en software, met gevolgen voor de rechtsstaat. Het is de basis onder de vraag die deze cursus steeds stelt: wie beslist er eigenlijk, als AI meeschrijft?

In de bronnenclip Bronnen bij hoofdstuk 1 licht Pascal toe waar de lessen van dit hoofdstuk op steunen.

Je voortgang blijft alleen in deze browser.