Hoofdstuk 8. Feedback, toetsing en beoordeling
Les 8.2 Rubrics en criteria
Je maakt met AI een rubric en scherpt die aan op je eigen leerdoelen.
Lees het transcript
Hoi! Fijn dat je er weer bent. Een rubric maakt beoordelen duidelijk, voor jou en je leerlingen. AI maakt er zo een. Maar meet die rubric wat jij wilt meten? In deze les maak je met AI een rubric, en scherp je die aan op je eigen leerdoelen.
Begin bij je leerdoelen, niet bij de criteria. Elk criterium hoort bij een leerdoel, en beschrijft per niveau wat je ziet. Onderzoek naar rubrics laat zien: goede criteria passen bij het doel, en beschrijven kwaliteit. Een mooie PowerPoint is meestal geen leerdoel. Reken daarna de punten en de cesuur na.
Laten we het proberen in EduGPT. Voor de rubric kies ik Qwen in EduGPT Scaleway. Dat draait in Europa, en er wordt niets getraind met wat je invoert. Ik geef mijn leerdoelen voor de spreekbeurt in groep 8. Qwen ziet dat vragen beantwoorden ontbreekt, en dat de PowerPoint geen leerdoel meet. De rubric praat tegen de leerling, in makkelijke woorden. Ik reken na: maximaal negen punten, voldoende vanaf zes. Dat klopt. Toch kan een leerling met een onvoldoende op één leerdoel nog slagen. Daarom scherp ik mijn cesuur aan: elk leerdoel minstens voldoende. Qwen past alleen de cesuur aan, en zet de rubric in Excel. Met verzonnen scores telt de formule goed op.
Wat werkte hier goed? Qwen vond het ontbrekende leerdoel, en voegde niets toe. En de beschrijvingen zijn meteen in de taal van mijn klas. Ik check alleen nog met mijn klas welke woorden ze niet snappen.
Nu ben jij aan de beurt. Kies een opdracht, en schrijf je leerdoelen op. Laat Qwen je criteria naast je leerdoelen leggen, en een rubric met punten maken. Reken de punten en de cesuur na, en test met een paar verzonnen scores. Veel succes, en tot in de volgende les!
Probeer het in EduGPT
- Kies een opdracht uit je klas waarvoor je een rubric wilt, bijvoorbeeld een spreekbeurt, een werkstuk of een boekverslag. Schrijf je leerdoelen op en waar je nu op let, ook als dat nog vaag is. Bedenk ook hoeveel punten elk niveau waard is en vanaf hoeveel punten het voldoende is.
- Open EduGPT. Kies in de modelknop EduGPT - Scaleway en dan Qwen (of GLM). Dat draait in Europa, en er wordt niets getraind met wat je invoert. Vul de puntjes in.
Ik ben leerkracht van groep ... (of docent ... in klas ...) en beoordeel straks ... . Mijn leerdoelen. De leerling: 1. ... 2. ... 3. ... Ik let nu op: ... . Welk leerdoel mis ik, en welk criterium meet geen leerdoel? Onderbouw kort. Maak daarna een rubric als tabel met ... criteria, één per leerdoel. Niveaus: onvoldoende (1 punt), voldoende (2 punten), goed (3 punten), met per niveau een korte beschrijving in makkelijke woorden, zodat leerlingen hem snappen. Zet onder de tabel het maximum en de cesuur: voldoende vanaf ... punten. Gebruik alleen mijn leerdoelen en voeg niets toe.
- Lees het antwoord na en reken zelf.
- Hoort bij elk leerdoel precies één criterium, en is het criterium dat geen leerdoel meet eruit (zoals een mooi voorblad of een mooie PowerPoint)?
- Klopt het maximum? Tel de hoogste punten per criterium op.
- Kan een leerling slagen met een onvoldoende op één leerdoel? Probeer het met een paar verzonnen scores.
- Sluiten de niveaus op elkaar aan, zonder gaten? Bijvoorbeeld bij bronnen, waar valt één bron als voldoende "twee bronnen" is en goed "twee of meer"?
- Scherp de rubric aan op je eigen leerdoelen. Vink onder het invoerveld bij MCP Servers Documenten maken aan (dat doe je per gesprek opnieuw) en vul de puntjes in.
Ik scherp de cesuur aan op mijn leerdoelen. Ik wil elk leerdoel zien. Nieuwe cesuur: voldoende vanaf ... punten, en geen enkel criterium op 1. Pas alleen de cesuur aan, de rest blijft gelijk. Zet de rubric daarna in een Excel-bestand: kolom A het criterium, kolommen B tot en met D de niveaus, kolom E de score die ik invul. Zet in E... het totaal met de formule =SUM(E2:E...), en de cesuur eronder.
Pas je liever iets anders aan, zoals een niveau met een gat of een woord dat je klas niet kent? Vraag dan ook "Pas alleen ... aan, de rest blijft gelijk." 5. Download het bestand (de link is 24 uur geldig) en test het. Vul in kolom E een paar verzonnen scores in, ook één met een onvoldoende. Telt de formule de scorekolom op, en zegt de cesuur wat jij bedoelt? 6. Lees de rubric vooraf met je klas en vraag welk woord ze niet snappen. Een rubric werkt pas als leerlingen hem begrijpen.
Waar doe je deze opdracht?
Via je school of opleiding
Heb je EduGPT via je school of opleiding? Log in via de link die je daar hebt gekregen en kies EduGPT - Scaleway.
EduGPT voor je school
Wil je EduGPT met je team of je leerlingen gebruiken? Dan regelt je school het, met de privacyafspraken die daarbij horen. Gebruik voor je voorbereiding geen gegevens van leerlingen buiten die afspraken.
Geen toegang tot EduGPT?
Dan kun je de opdracht ook in je eigen AI-tool doen. We kunnen niet garanderen dat het daar net zo goed werkt als in EduGPT. Je mist bijvoorbeeld de Kritisch Denken Engine, die eerst vragen terugstelt in plaats van meteen het antwoord te geven.
Checkvragen
De checkvragen bij deze les volgen nog.
Reflectie
Je antwoord blijft op dit scherm en wordt nergens opgeslagen.
Verdieping
CivAI heeft dit verder uitgewerkt in de kennisclip Word, Excel, PowerPoint en PDF genereren vanuit de chat (opent in een nieuw tabblad).
Korte link youtu.be/ofuX6XUf2DY
Bronnen bij deze les
- Brookhart, S. M. (2018). Appropriate criteria: Key to effective rubrics. Frontiers in Education, 3, Artikel 22. https://doi.org/10.3389/feduc.2018.00022 (opent in een nieuw tabblad)Deze review van 51 rubrics uit onderzoek in het hoger onderwijs laat zien dat een echte rubric criteria bevat die passen bij het doel van de opdracht en de kwaliteit per niveau beschrijft, en dat rubrics die vooral tellen of in schaaltermen spreken eerder geschikt zijn om te cijferen dan om van te leren.
- Mathew, J. G., Taher, S., Kundu, A., & Barbosa, D. (2026). LLMs do not grade essays like humans. Computers and Education: Artificial Intelligence, 11, Artikel 100666. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2026.100666 (opent in een nieuw tabblad)Taalmodellen die essays beoordeelden kwamen maar zwak overeen met menselijke beoordelaars, waren milder voor korte en onderontwikkelde teksten en strenger bij kleine taalfouten, en verschillende modellen leunden op verschillende criteria uit de rubric, reden om de criteria zelf scherp op je leerdoelen te formuleren.