EduGPT Academy

Hoofdstuk 3. Zelf blijven denken

Les 3.3 Hoe AI je keuzes stuurt

Kennisclip 1:51 EduGPT - Leerling MAILS Beïnvloeding AILit Manage
Wat je in deze les laat zien

Je wijst in een feed, een aanbeveling of een chatgesprek aan waar AI je een richting op duwt, en maakt die keuze daarna bewust zelf.

De video laadt pas als je op afspelen klikt. YouTube draait dan in de privacyvriendelijke modus.

Lees het transcript

Hoi! Fijn dat je er weer bent. AI kiest elke dag mee: welk filmpje je ziet, en wat bovenaan staat. Niet altijd erg, maar je wilt het merken. In deze les wijs je aan waar AI je een kant op duwt, en kies je daarna zelf.

In een filmpjes-app kiest AI wat je ziet, en het volgende filmpje start vanzelf. Een aanbeveling zegt: kinderen zoals jij kijken dit. Dat is groepsdruk. In een game staat: alleen vandaag! Dat is haast. Een chatbot geeft één stellige keuze, en wil het meteen voor je doen. Zie je een duwtje? Vraag dan: wat vind ik zelf belangrijk?

Laten we het proberen in EduGPT, met EduGPT Leerling. Een filmpjes-app kan ik hier niet tonen, een chatadvies wel. Een andere chatbot zei over mijn boekverslag: kies zeker het boek bovenaan, dat kiezen bijna alle kinderen. Zal ik je verslag meteen schrijven? Ik vraag EduGPT: waar duwt dit me een kant op? EduGPT vraagt: stuurt het je naar het populairste boek, en laat het de chatbot jouw werk doen? Drie duwtjes: kies zeker, bijna alle kinderen, en het verslag dat klaarligt. Ik wil een dierenboek, niet te dik, en zelf schrijven. EduGPT zegt: dat is zelf kiezen. En vraagt: wat vraag je in de schoolbieb? Dat is de Kritisch Denken Engine.

En wat gaat er vaak mis? We kiezen wat al klaarstaat. Een duwtje voelt dan als je eigen idee. Bedenk eerst wat jij wilt, en lees dan pas het advies.

Nu ben jij aan de beurt. Kies een app, game of chatbot-advies van deze week. Wijs de duwtjes aan, en schrijf op wat jij belangrijk vindt. Laat EduGPT je keuze bekijken, via de opdracht onder deze video. Veel succes, en tot in de volgende les!

Probeer het in EduGPT

  1. Kies iets waarbij een app of AI jou deze week een kant op stuurde. Bijvoorbeeld een filmpjes-app waarin de volgende video vanzelf start, een game met "koop nu, alleen vandaag", een aanbeveling als "kinderen zoals jij kijken dit", of een advies van een chatbot.
  2. Schrijf zo precies mogelijk op wat er stond. Laat je naam en andere persoonlijke gegevens weg.
  3. Zoek de duwtjes. Let op wat al klaarstaat of als eerste komt, op wat anderen doen ("iedereen kiest dit"), op haast ("alleen vandaag", "zal ik het meteen doen?") en op een mening die klinkt als een feit.
  4. Schrijf op wat jij zelf belangrijk vindt, met twee of drie redenen, en maak je eigen keuze.
  5. Open EduGPT, kies EduGPT - Leerling en verstuur de tekst hieronder.

Dit zag ik deze week ... Hier duwt het me een kant op ... Wat ik zelf belangrijk vind ... Mijn keuze ... Heb ik de duwtjes goed gezien, en kies ik nu echt zelf?

  1. Beantwoord de vragen van EduGPT. Vaak vraagt EduGPT of je keuze echt bij je eigen redenen past, of wijst het een duwtje aan dat je nog miste.

Waar doe je deze opdracht?

Via je school of opleiding

Heb je EduGPT via je school of opleiding? Log in via de link die je daar hebt gekregen en kies EduGPT - Leerling.

EduGPT voor je school

Wil je EduGPT met je team of je leerlingen gebruiken? Dan regelt je school het, met de privacyafspraken die daarbij horen. Gebruik voor je voorbereiding geen gegevens van leerlingen buiten die afspraken.

EduGPT voor je school (opent in een nieuw tabblad) Kosteloos proberen komt binnenkort

Geen toegang tot EduGPT?

Dan kun je de opdracht ook in je eigen AI-tool doen. We kunnen niet garanderen dat het daar net zo goed werkt als in EduGPT. Je mist bijvoorbeeld de Kritisch Denken Engine, die eerst vragen terugstelt in plaats van meteen het antwoord te geven.

Checkvragen

1. In een game staat 'Koop nu, alleen vandaag!'. Wat voor duwtje is dat?
2. Een app zegt 'kinderen zoals jij kijken dit'. Waarom is dat een duwtje?
3. Een chatbot zegt over je boekverslag 'Kies zeker het boek bovenaan, dat kiezen bijna alle kinderen. Zal ik je verslag meteen schrijven?' Wat doe je?
4. Waarom merk je een duwtje vaak niet?
5. Je ziet een duwtje. Welke vraag stel je jezelf?

Reflectie

Je antwoord blijft op dit scherm en wordt nergens opgeslagen.

Bronnen bij deze les

  • Jakesch, M., Bhat, A., Buschek, D., Zalmanson, L., & Naaman, M. (2023). Co-writing with opinionated language models affects users' views. In Proceedings of the 2023 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems (pp. 1–15). ACM. https://doi.org/10.1145/3544548.3581196 (opent in een nieuw tabblad)
    In een online experiment met 1.506 deelnemers beïnvloedde een schrijfassistent die één standpunt bevoordeelde niet alleen wat mensen schreven, maar verschoof hij ook hun eigen mening in een latere vragenlijst, een duwtje dat voelt als je eigen idee.
  • Rossmiller, Z. (2026). Not for people like me: How frontier AI models redirect skeptical rural school staff. Computers and Education: Artificial Intelligence, 11, Artikel 100659. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2026.100659 (opent in een nieuw tabblad)
    Van tien grote taalmodellen die elk 500 keer dezelfde vraag kregen van een sceptische schoolmedewerker, erkenden ze allemaal haar zorgen maar stuurden acht van de tien daarna aan op het gebruik van AI, een patroon dat per model verschilt en dus een ontwerpkeuze is.

In de bronnenclip Bronnen bij hoofdstuk 3 licht Pascal toe waar de lessen van dit hoofdstuk op steunen.

Je voortgang blijft alleen in deze browser.