Hoofdstuk 3. Zelf blijven denken
Les 3.4 Leren van een AI die terugvraagt
Je legt uit waarom een AI die vragen stelt je meer laat leren dan een AI die het antwoord geeft, en gebruikt dat in een opdracht.

De video laadt pas als je op afspelen klikt. YouTube draait dan in de privacyvriendelijke modus.
Lees het transcript
Hoi! Fijn dat je er weer bent. Een AI die meteen antwoord geeft, voelt fijn. Maar wat weet je morgen nog? EduGPT vraagt daarom eerst terug. In deze les leg je uit waarom terugvragen je meer laat leren, en gebruik je dat in een opdracht.
Een antwoord lezen voelt als leren. Je herkent het, en denkt dat je het snapt. Maar je leert pas echt als je zelf bedenkt, uitlegt en verbetert. Een vraag laat je nadenken, en laat zien wat je nog niet weet. Dat kost moeite. Juist daardoor blijft het hangen. Zo werkt de Kritisch Denken Engine: eerst denk jij, dan helpt AI.
Laten we het proberen in EduGPT, met EduGPT Leerling. Ik heb een toets over de seizoenen, en denk: in de zomer staat de aarde dichter bij de zon. Klopt dat? EduGPT vraagt terug: waarom is het dan in Australië winter, als het hier zomer is? Oh, dan kan het de afstand niet zijn. De aardas staat scheef, ons deel van de aarde is naar de zon gekanteld. EduGPT zegt: ja, precies, de zonnestralen vallen dan rechter. En vraagt: waarom geeft dat meer warmte? Ik leg het zelf uit. EduGPT zegt: heel goed uitgelegd. Die fout vond ik zelf.
En wat gaat er vaak mis? De vragen zijn lastig, dus we vragen toch om het antwoord. Dan sla je precies het leren over. Beantwoord de vraag eerst zelf, ook als je twijfelt. Een fout helpt je verder.
Nu ben jij aan de beurt. Kies iets voor een toets, en schrijf eerst zelf je uitleg. Vraag EduGPT om vragen, tot je het zelf kunt uitleggen. Vergelijk daarna je eerste en laatste uitleg, via de opdracht onder deze video. Veel succes, en tot in de volgende les!
Probeer het in EduGPT
- Kies iets dat je moet kennen voor een toets of een spreekbeurt. Bijvoorbeeld waarom het in de zomer warmer is, hoe je kommagetallen vergelijkt, waarom een boot blijft drijven of hoe een vulkaan ontstaat.
- Schrijf eerst zonder hulp in één of twee zinnen je eigen uitleg op. Twijfel je? Schrijf het toch op. Een fout is hier juist handig.
- Open EduGPT, kies EduGPT - Leerling en verstuur de tekst hieronder.
Ik leer voor een toets over ... Mijn eigen uitleg is ... Geef me niet het antwoord, maar stel me vragen tot ik het zelf goed kan uitleggen.
- Beantwoord de vragen van EduGPT zelf, minstens drie keer. Vraag niet toch om het antwoord. Weet je het niet zeker, schrijf dan op wat je denkt.
- Schrijf daarna opnieuw je uitleg, in je eigen woorden.
- Vergelijk je eerste en je laatste uitleg. Schrijf in twee zinnen op wat je door de vragen zelf ontdekte, en waarom dat beter blijft hangen dan een antwoord lezen.
Waar doe je deze opdracht?
Via je school of opleiding
Heb je EduGPT via je school of opleiding? Log in via de link die je daar hebt gekregen en kies EduGPT - Leerling.
EduGPT voor je school
Wil je EduGPT met je team of je leerlingen gebruiken? Dan regelt je school het, met de privacyafspraken die daarbij horen. Gebruik voor je voorbereiding geen gegevens van leerlingen buiten die afspraken.
Geen toegang tot EduGPT?
Dan kun je de opdracht ook in je eigen AI-tool doen. We kunnen niet garanderen dat het daar net zo goed werkt als in EduGPT. Je mist bijvoorbeeld de Kritisch Denken Engine, die eerst vragen terugstelt in plaats van meteen het antwoord te geven.
Checkvragen
Reflectie
Je antwoord blijft op dit scherm en wordt nergens opgeslagen.
Verdieping
CivAI heeft dit verder uitgewerkt in de kennisclip Een betoog schrijven in groep 8 met EduGPT als kritisch denkpartner (opent in een nieuw tabblad).
Korte link youtu.be/9MWgRUcW2e8
Bronnen bij deze les
- Bastani, H., Bastani, O., Sungu, A., Ge, H., Kabakcı, Ö., & Mariman, R. (2025). Generative AI without guardrails can harm learning: Evidence from high school mathematics. Proceedings of the National Academy of Sciences, 122(26), e2422633122. https://doi.org/10.1073/pnas.2422633122 (opent in een nieuw tabblad)In een veldexperiment op een middelbare school scoorden leerlingen met AI beter tijdens het oefenen maar slechter zodra de AI wegviel, terwijl een AI-tutor die door docenten ontworpen hints gaf in plaats van antwoorden die negatieve gevolgen grotendeels voorkwam.
- Jin, Y., Yang, K., Martinez-Maldonado, R., Gasevic, D., & Yan, L. (2026). The agency gap in AI-supported writing: How reactive and proactive agent designs shape multimodal reasoning. Computers and Education: Artificial Intelligence, 11, Artikel 100655. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2026.100655 (opent in een nieuw tabblad)Bij 79 studenten geneeskunde en verpleegkunde leidde een AI die zelf vragen en feedback gaf tot sterkere verbanden tussen redeneren en bewijs dan een AI die alleen antwoordde als hij werd gevraagd, al tonen de auteurs geen oorzakelijk effect op de latere prestatie aan.
In de bronnenclip Bronnen bij hoofdstuk 3 licht Pascal toe waar de lessen van dit hoofdstuk op steunen.