EduGPT Academy

Hoofdstuk 3. Zelf blijven denken

Les 3.2 Feiten en bronnen checken

Kennisclip 1:59 EduGPT - Leerling MAILS Begrijpen AILit Engage, Manage
Wat je in deze les laat zien

Je controleert twee beweringen uit een AI-antwoord met een betrouwbare bron, en past het antwoord aan waar nodig.

De video laadt pas als je op afspelen klikt. YouTube draait dan in de privacyvriendelijke modus.

Lees het transcript

Hoi! Fijn dat je er weer bent. Vorige les vroeg je door naar bewijs. Nu zoek je het zelf op. AI mengt soms feiten en fouten, en dat hoor je niet. In deze les check je twee feiten met een betrouwbare bron, en verbeter je wat niet klopt.

Kies eerst wat je checkt: een getal, een jaartal, een naam of een plaats. Zoek dan een bron die het kan weten: je lesboek, Schooltv, het Jeugdjournaal of een officiële website. Een andere chatbot, een forum of een filmpje van zomaar iemand is geen controle. Lees de bron zelf, en vergelijk precies. Klopt het niet? Verbeter de zin, en schrijf je bron erbij.

Laten we het proberen in EduGPT, met EduGPT Leerling. Een andere chatbot schreef voor mijn werkstuk: de warmste dag ooit was 25 juli 2019, met 38,6 graden in De Bilt. EduGPT vraagt: welke bron is het best, een chatbot of het KNMI? Op de website van het KNMI zie ik: de datum klopt. Maar het werd 40,7 graden, in Gilze-Rijen. En 38,6 graden was het oude record, uit 1944. De chatbot haalde oud en nieuw door elkaar. EduGPT noemt mijn controle sterk, en vraagt: is warmste ooit precies genoeg? Dat is de Kritisch Denken Engine.

En wat gaat er vaak mis? We checken alleen of iets ongeveer klopt. Maar één getal of één woord kan het hele verhaal veranderen. Check dus ook EduGPT. Het vroeg naar het jaartal, maar dat stond er al.

Nu ben jij aan de beurt. Neem een AI-antwoord met twee feiten, bijvoorbeeld voor een werkstuk. Check ze met een betrouwbare bron, en verbeter wat niet klopt. Laat EduGPT je controle bekijken, via de opdracht onder deze video. Veel succes, en tot in de volgende les!

Probeer het in EduGPT

  1. Neem een AI-antwoord met minstens twee feiten, bijvoorbeeld voor een werkstuk, een spreekbeurt of een toets. Een getal, een jaartal, een naam of een plaats zijn goede feiten om te checken.
  2. Zoek voor twee feiten een betrouwbare bron. Denk aan je lesboek, Schooltv, het Jeugdjournaal of de website van een officiële organisatie, zoals het KNMI of Rijkswaterstaat. Een andere chatbot, een forum of een filmpje van zomaar iemand telt niet als controle.
  3. Lees de bron zelf en vergelijk precies. Staat er hetzelfde, of net iets anders?
  4. Verbeter de zin waar nodig en schrijf op welke bron je gebruikte.
  5. Open EduGPT, kies EduGPT - Leerling en verstuur de tekst hieronder.

Dit AI-antwoord wil ik gebruiken ... Feit 1 ... Mijn bron ... Daar staat ... Feit 2 ... Mijn bron ... Daar staat ... Mijn verbeterde zin ... Klopt mijn controle?

  1. Beantwoord de vragen van EduGPT. Vaak vraagt EduGPT of je bron precies hetzelfde zegt, woord voor woord. Twijfel je of een bron betrouwbaar is, vraag het dan aan je juf, meester of mentor.

Waar doe je deze opdracht?

Via je school of opleiding

Heb je EduGPT via je school of opleiding? Log in via de link die je daar hebt gekregen en kies EduGPT - Leerling.

EduGPT voor je school

Wil je EduGPT met je team of je leerlingen gebruiken? Dan regelt je school het, met de privacyafspraken die daarbij horen. Gebruik voor je voorbereiding geen gegevens van leerlingen buiten die afspraken.

EduGPT voor je school (opent in een nieuw tabblad) Kosteloos proberen komt binnenkort

Geen toegang tot EduGPT?

Dan kun je de opdracht ook in je eigen AI-tool doen. We kunnen niet garanderen dat het daar net zo goed werkt als in EduGPT. Je mist bijvoorbeeld de Kritisch Denken Engine, die eerst vragen terugstelt in plaats van meteen het antwoord te geven.

Checkvragen

1. Welke bron is goed om een feit uit een AI-antwoord te checken?
2. Wat kun je in een AI-antwoord het best checken?
3. Een chatbot schrijft 'de warmste dag ooit was 25 juli 2019, met 38,6 graden in De Bilt'. Op de website van het KNMI zie je dat het die dag 40,7 graden werd, in Gilze-Rijen. Wat doe je?
4. Waarom vergelijk je een feit precies, en niet ongeveer?
5. EduGPT bekijkt je controle en stelt een vraag. Moet je ook EduGPT checken?

Reflectie

Je antwoord blijft op dit scherm en wordt nergens opgeslagen.

Verdieping

QR-code naar de kennisclip Op internet zoeken met AI

CivAI heeft dit verder uitgewerkt in de kennisclip Op internet zoeken met AI (opent in een nieuw tabblad).

Korte link youtu.be/i701iw3yj-E

Bronnen bij deze les

  • Kozyreva, A., Lorenz-Spreen, P., Herzog, S. M., Ecker, U. K. H., Lewandowsky, S., Hertwig, R., Ali, A., Bak-Coleman, J., Barzilai, S., Basol, M., Berinsky, A. J., Betsch, C., Cook, J., Fazio, L. K., Geers, M., Guess, A. M., Huang, H., Larreguy, H., Maertens, R., . . . Wineburg, S. (2024). Toolbox of individual-level interventions against online misinformation. Nature Human Behaviour, 8(6), 1044–1052. https://doi.org/10.1038/s41562-024-01881-0 (opent in een nieuw tabblad)
    Op basis van 81 wetenschappelijke studies beschrijft dit overzicht negen soorten aanpakken tegen online desinformatie, waaronder lateraal lezen en verificatiestrategieën, de controle met een tweede, betrouwbare bron die deze les oefent.
  • Wineburg, S., & McGrew, S. (2019). Lateral reading and the nature of expertise: Reading less and learning more when evaluating digital information. Teachers College Record, 121(11), 1–40. https://doi.org/10.1177/016146811912101102 (opent in een nieuw tabblad)
    Professionele factcheckers verlieten een website snel om elders na te gaan wie erachter zat en kwamen zo in een fractie van de tijd tot beter onderbouwde oordelen dan historici en studenten, die zich lieten misleiden door officieel ogende logo's en domeinnamen.

In de bronnenclip Bronnen bij hoofdstuk 3 licht Pascal toe waar de lessen van dit hoofdstuk op steunen.

Je voortgang blijft alleen in deze browser.