GovGPT Academy

Hoofdstuk 9. Ruimte en omgeving

Les 9.1 Regels in het omgevingsplan vinden

Kennisclip 2:07 GovGPT - Ruimte en Omgeving
Wat je in deze les laat zien

Je laat GovGPT relevante regels vinden en controleert ze in het omgevingsplan zelf.

De video laadt pas als je op afspelen klikt. YouTube draait dan in de privacyvriendelijke modus.

Lees het transcript

Hoi! Fijn dat je er weer bent. Een inwoner wil weten of hij mag bouwen, volgens het omgevingsplan en landelijke regels. AI zoekt die regels snel op, maar het omgevingsplan van je eigen gemeente lees je zelf. In deze les laat je GovGPT relevante regels vinden, en controleer je ze in het omgevingsplan zelf.

In onderzoek pakte een taalmodel de opbouw van bouwregels op, maar het had zorgvuldige context nodig. En bij juridische vragen gaven taalmodellen vaak een fout antwoord. Laat GovGPT daarom op internet zoeken, en vraag om de bronnen met link. Open elke bron zelf, en lees de regel in het omgevingsplan van de gemeente. Jij geeft de inwoner het antwoord. AI helpt, jij beslist.

Laten we het proberen in GovGPT, met GovGPT Ruimte en Omgeving. De bewoner van een verzonnen adres in Heidevoort wil een dakkapel aan de voorkant, en een schuur van 25 vierkante meter in de achtertuin. Ik laat GovGPT op internet zoeken. GovGPT zoekt zelf, en scheidt de landelijke regels van het omgevingsplan van de gemeente. Onder het antwoord staan de bronnen, met links naar IPLO, het Bbl en het Omgevingsloket. Dan vraag ik wat ik zelf nog moet nakijken in het omgevingsplan. GovGPT noemt onder meer de maatvoering, het achtererfgebied en een beschermd dorpsgezicht.

Dit werkte goed, want GovGPT gaf geen definitief oordeel zonder het echte omgevingsplan, en noemde zijn bronnen. Eén controlepunt. GovGPT noemt voor de schuur een hoogte tot 5 meter. Volgens IPLO is dat alleen de bovengrens. Verder dan 4 meter van het huis is het in de standaardregels meestal 3 meter. Open de bronnen dus zelf, en kijk in het omgevingsplan.

Nu ben jij aan de beurt. Neem een bouwvraag uit je werk, of het voorbeeld bij de opdracht. Laat GovGPT zoeken naar de regels, met de bronnen erbij. Open daarna zelf elke bron, via de opdracht onder deze video. Veel succes, en tot in de volgende les!

Probeer het in GovGPT

  1. Open GovGPT, kies GovGPT - Ruimte en Omgeving en zet webzoeken aan (Tools, Webzoekopdracht). Stel een bouwvraag uit je werk zonder namen, of gebruik het voorbeeld hieronder (verzonnen).

Voorbeeld om te plakken:

Mag de bewoner van het verzonnen adres Eikenlaan 3 in Heidevoort zonder vergunning een carport van 18 m2 naast zijn woning bouwen? Gebruik webzoeken en noem de regels en de bronnen met link. Houd het kort. Geen tabel.

  1. Open elke bron zelf, bijvoorbeeld op wetten.overheid.nl, iplo.nl of het Omgevingsloket.
  2. Zoek de regel op in het omgevingsplan van je eigen gemeente (Regels op de kaart).
  3. Schrijf in twee zinnen je antwoord aan de inwoner, met de regel waarop je je baseert.

Tip. In de test noemde GovGPT voor de carport artikel 2.29 van het Besluit bouwwerken leefomgeving. Dat artikel noemt geen bijbehorende bouwwerken zoals een carport. Die regels staan in de bruidsschat van het omgevingsplan (onder meer artikel 22.36). Lees dus altijd de bron zelf.

Waar doe je deze opdracht?

In GovGPT via je organisatie

Werkt je organisatie met GovGPT? Log in via de link die je van je organisatie hebt gekregen en kies GovGPT - Ruimte en Omgeving. Weet je de link niet, vraag het dan aan je leidinggevende of de servicedesk.

GovGPT voor je organisatie

Nog geen GovGPT? Je organisatie kan GovGPT afnemen, met de privacyafspraken die daarbij horen. Gebruik voor deze opdracht geen gegevens van inwoners buiten die afspraken.

GovGPT voor je organisatie (opent in een nieuw tabblad)

Geen GovGPT?

Dan kun je de opdracht doen in de AI-omgeving die je organisatie heeft toegestaan. We kunnen niet garanderen dat het daar net zo goed werkt als in GovGPT. Je mist bijvoorbeeld de rollen voor overheidswerk en het vaste blok met verificatiestappen onder elk antwoord. Gebruik geen consumententool voor je werk, dat sluit aan bij het overheidsbrede standpunt over generatieve AI.

Checkvragen

1. Een inwoner vraagt of een bouwplan mag. Wat is volgens de les de beste werkwijze?
2. Waarom vraag je GovGPT om de bronnen met link?
3. GovGPT noemt voor een schuur in de achtertuin een hoogte tot 5 meter. Wat klopt volgens de landelijke regels?
4. Wat deed GovGPT in de les goed?
5. Waar lees je de regel van je eigen gemeente na?

Reflectie

Je antwoord blijft alleen in deze browser. Voor je certificaat telt een antwoord van minstens 20 tekens. Zo bewaar je je voortgang.

Bronnen bij deze les

  • Fuchs, S., Witbrock, M., Dimyadi, J., & Amor, R. (2024). Using large language models for the interpretation of building regulations. Journal of Engineering, Project, and Production Management, 14(4), Artikel 0035. https://doi.org/10.32738/jeppm-2024-0035 (opent in een nieuw tabblad)
    De onderzoekers lieten GPT-3.5 bouwregels omzetten naar een gestructureerd, machineleesbaar formaat en zagen dat het model met een paar voorbeelden de basisstructuur oppakt, maar dat de uitkomst deskundige controle blijft vragen. Voor les 9.1 betekent dit dat GovGPT relevante regels kan aanwijzen en ordenen, en dat je ze altijd naleest in het omgevingsplan zelf.
  • Dahl, M., Magesh, V., Suzgun, M., & Ho, D. E. (2024). Large legal fictions: Profiling legal hallucinations in large language models. Journal of Legal Analysis, 16(1), 64–93. https://doi.org/10.1093/jla/laae003 (opent in een nieuw tabblad)
    Deze studie (ook gebruikt bij les 7.1) laat zien dat taalmodellen bij juridische vragen vaak fouten maken en dat de mate daarvan verschilt per rechtsgebied, gerecht en periode. Lokale regels zoals een omgevingsplan zijn per gemeente anders en waarschijnlijk weinig vertegenwoordigd in trainingsdata, wat het extra belangrijk maakt om de regel bij de bron te controleren.

In de bronnenclip Bronnen bij hoofdstuk 9 licht Pascal toe waar de lessen van dit hoofdstuk op steunen.

Je voortgang blijft alleen in deze browser.