Hoofdstuk 3. Zelf blijven oordelen
Les 3.4 Een AI die terugvraagt
Je laat GovGPT eerst vragen stellen over je afweging, en legt uit waarom dat je oordeel sterker maakt.

De video laadt pas als je op afspelen klikt. YouTube draait dan in de privacyvriendelijke modus.
Lees het transcript
Hoi! Fijn dat je er weer bent. Vraag je AI meteen om advies, dan lijkt de afweging al klaar. En je eigen afweging schiet erbij in. In deze les laat je GovGPT eerst vragen stellen over je afweging, en ontdek je waarom dat je oordeel sterker maakt.
Eerst zelf nadenken, dan pas het voorstel van de AI zien. Dat werkt. Onderzoek liet zien dat mensen een fout advies dan minder makkelijk overnamen, en dat hielp meer dan uitleg bij het advies. Het kost wel meer moeite, en de deelnemers vonden het minder prettig. Maar die moeite is je eigen afweging. Wat is je doel, en wat weegt het zwaarst? Een AI die terugvraagt, houdt jou aan het stuur. AI helpt, jij beslist.
Laten we het proberen in GovGPT, met GovGPT Medewerker. In het verzonnen Heidevoort adviseer ik. Blijft de bibliotheek op zaterdag open, of gaat dat geld naar twee taalcafés per week? Ik vraag GovGPT nog geen advies te geven, maar eerst drie vragen over mijn afweging. Die komen. Wie komt er op zaterdag? Wat is het doel van de taalcafés? En wat zijn de kosten en de baten? Ik antwoord. Het doel is taal en meedoen, op zaterdag komen vooral gezinnen, en de kosten zijn ongeveer gelijk. Nu zet GovGPT mijn afweging op een rij, met een middenweg. Het advies schrijf ik zelf.
Wat werkte hier goed? Door de vragen koos ik eerst mijn doel. Zo werd de afweging van mij. Let wel op: GovGPT werkt met jouw antwoorden, en noemt de betrouwbaarheid daarom gemiddeld. Klopt jouw beeld van de zaterdag niet, dan klopt de afweging ook niet. Check dus de bezoekcijfers.
Nu ben jij aan de beurt. Kies een afweging uit je eigen werk. Vraag GovGPT eerst drie vragen te stellen over je afweging, en nog geen advies. Beantwoord ze, en schrijf zelf je advies, via de opdracht onder deze video. Veel succes, en tot in de volgende les!
Probeer het in GovGPT
- Kies een afweging uit je werk waarover je moet adviseren of beslissen. Of gebruik het voorbeeld hieronder (verzonnen).
- Open GovGPT en kies GovGPT - Medewerker. Vraag:
Geef nog geen advies. Stel me eerst drie vragen over mijn afweging.
Voorbeeld om te plakken:
In de verzonnen gemeente Heidevoort moet ik adviseren of we het inloopspreekuur op het gemeentehuis vervangen door videobellen. Geef nog geen advies. Stel me eerst drie vragen over mijn afweging.
- Beantwoord de drie vragen zelf. Wat is je doel, voor wie, en wat weegt het zwaarst?
- Vraag daarna: "Zet mijn afweging nu kort op een rij. Het advies schrijf ik zelf."
- Schrijf zelf je advies in drie tot vijf zinnen.
- Leg in één zin uit wat de vragen veranderden aan je oordeel.
Tip. In de test met het voorbeeld stelde GovGPT precies drie vragen en gaf het nog geen advies: wie het spreekuur nu gebruikt, welke vragen fysiek contact nodig hebben, en welk probleem videobellen moet oplossen. Controleer de feiten achter je eigen antwoorden, want GovGPT werkt met wat jij zegt.
Waar doe je deze opdracht?
In GovGPT via je organisatie
Werkt je organisatie met GovGPT? Log in via de link die je van je organisatie hebt gekregen en kies GovGPT - Medewerker. Weet je de link niet, vraag het dan aan je leidinggevende of de servicedesk.
GovGPT voor je organisatie
Nog geen GovGPT? Je organisatie kan GovGPT afnemen, met de privacyafspraken die daarbij horen. Gebruik voor deze opdracht geen gegevens van inwoners buiten die afspraken.
Geen GovGPT?
Dan kun je de opdracht doen in de AI-omgeving die je organisatie heeft toegestaan. We kunnen niet garanderen dat het daar net zo goed werkt als in GovGPT. Je mist bijvoorbeeld de rollen voor overheidswerk en het vaste blok met verificatiestappen onder elk antwoord. Gebruik geen consumententool voor je werk, dat sluit aan bij het overheidsbrede standpunt over generatieve AI.
Checkvragen
Reflectie
Je antwoord blijft alleen in deze browser. Voor je certificaat telt een antwoord van minstens 20 tekens. Zo bewaar je je voortgang.
Bronnen bij deze les
- Buçinca, Z., Malaya, M. B., & Gajos, K. Z. (2021). To trust or to think: Cognitive forcing functions can reduce overreliance on AI in AI-assisted decision-making. Proceedings of the ACM on Human-Computer Interaction, 5(CSCW1), 1–21. https://doi.org/10.1145/3449287 (opent in een nieuw tabblad)Ontwerpen die mensen eerst zelf laten nadenken voordat ze het AI-voorstel zien, verminderden het te makkelijk overnemen van foute adviezen sterker dan uitleg bij het advies, al vonden deelnemers die ontwerpen minder prettig. Dat onderbouwt waarom een AI die eerst vragen stelt over je afweging je oordeel sterker maakt, ook als het wat meer moeite kost.
In de bronnenclip Bronnen bij hoofdstuk 3 licht Pascal toe waar de lessen van dit hoofdstuk op steunen.