Hoofdstuk 8. Feedback, toetsing en beoordeling
Les 8.4 Opdrachten waarin het leren zichtbaar blijft
Je herontwerpt een opdracht zo dat het leren zichtbaar blijft, ook als leerlingen AI gebruiken.
Lees het transcript
Hoi! Fijn dat je er weer bent. Een profielwerkstuk duurt maanden, en leerlingen gebruiken AI. Hoe zie je dan nog wat een leerling zelf heeft bedacht? In deze les herontwerp je een opdracht zo dat het leren zichtbaar blijft, ook als leerlingen AI gebruiken.
Kijk niet alleen naar het eindproduct, maar ook naar de weg ernaartoe. Onderzoek laat zien: sterke leerlingen denken met AI verder, zwakkere laten het denken over, en hun werk ziet er toch goed uit. Spreek daarom procesmomenten af, en een logboek met keuzes en AI-gebruik. Bespreek dat logboek in het gesprek met de begeleider. Daar hoor je of de leerling het zelf begrijpt.
Laten we het proberen in EduGPT. Daarvoor kies ik Qwen in EduGPT Scaleway. Dat draait in Europa, en er wordt niets getraind met wat je invoert. Ik upload mijn beoordelingspunten, en het tussenproduct van een leerling, een fictief voorbeeld. Ik vraag een oordeel per punt, zonder kant-en-klare hoofdvraag. Qwen geeft een tabel, met per punt wat het in het werk ziet. Ik leg het naast mijn punten. Het logboek is op niveau, want elke week staat er een keuze met de reden. De rest is nog onder de maat. Dat klopt. Dan kies ik zelf: in het gesprek begin ik bij het logboek, en daarna bij het AI-gebruik. Qwen geeft twee open vragen, zonder antwoorden. Zo hoor ik wat de leerling zelf deed.
Wat werkte hier goed? Qwen hield zich aan mijn punten, en gaf geen kant-en-klare tekst. En het logboek met keuzes liet het eigen denken zien. Dat zag Qwen ook. Ik check alleen nog in het gesprek of de leerling zijn keuzes zelf kan uitleggen.
Nu ben jij aan de beurt. Kies een tussenproduct, of maak een fictief voorbeeld. Upload je beoordelingspunten en het werk bij Qwen in EduGPT Scaleway. Leg het oordeel naast je eigen punten, en kies twee vragen voor het gesprek. Veel succes, en tot in de volgende les!
Probeer het in EduGPT
- Kies een tussenproduct van een profielwerkstuk, werkstuk of praktische opdracht. Gebruik een fictief voorbeeld, of werk van een leerling zonder naam en met toestemming. Zet er geen persoonsgegevens in.
- Schrijf je beoordelingspunten op, of pak het formulier van je school. Zorg dat er punten in staan over het proces, bijvoorbeeld een logboek met keuzes en een verantwoording van AI-gebruik.
- Open EduGPT en kies in de modelkeuze EduGPT - Scaleway met Qwen 3.5. Dat draait in Europa, en er wordt niets getraind met wat je invoert. Sleep je beoordelingspunten en het tussenproduct in het invoerveld (of klik op de paperclip) en kies bij elk bestand Upload als Tekst. Stuur er dit bij.
Ik ben ... (PWS-begeleider in havo of vwo, of leerkracht van groep ...). In de bijlagen staan mijn beoordelingspunten voor het tussenproduct (geen cijfer, ik bespreek het in een gesprek) en het tussenproduct van een leerling (fictief voorbeeld). Geef per punt een oordeel (... jouw niveaus, bijvoorbeeld onder de maat, op niveau of boven de maat) in een tabel, met wat je in het werk ziet. Gebruik alleen mijn punten en voeg niets toe. Geef geen kant-en-klare hoofdvraag of voorbeeldzinnen: het denkwerk doet de leerling zelf.
- Leg het oordeel naast je eigen punten en het werk zelf.
- Klopt het oordeel per punt met jouw punten? Lees het logboek en de verantwoording van AI-gebruik zelf na.
- Twijfel je bij een punt, beslis dan zelf. In onze test met groep 8 noemde Qwen de hulp van AI "goed", omdat de leerling twee vragen zelf had veranderd. Of dat genoeg controle is, beslis jij.
- Staat er toch een kant-en-klare hoofdvraag of voorbeeldzin in? Geef die niet door aan de leerling.
- Kies zelf waar je het gesprek mee begint, en vraag om twee open vragen.
In het gesprek begin ik bij ..., want ... Geef twee open vragen daarover, zodat ik hoor wat de leerling zelf deed. Geen antwoorden of voorbeeldzinnen. (Voor po: in makkelijke woorden voor groep ...)
- Kies de vragen die bij jouw leerling passen. In het gesprek hoor je of de leerling zijn keuzes zelf kan uitleggen.
Tip. Spreek met je leerlingen af dat ze in hun logboek per week een keuze met de reden zetten, en bij AI-gebruik waarvoor ze het gebruikten en hoe ze het controleerden. Dan is er in het gesprek altijd iets om over te praten.
Waar doe je deze opdracht?
Via je school of opleiding
Heb je EduGPT via je school of opleiding? Log in via de link die je daar hebt gekregen en kies EduGPT - Scaleway.
EduGPT voor je school
Wil je EduGPT met je team of je leerlingen gebruiken? Dan regelt je school het, met de privacyafspraken die daarbij horen. Gebruik voor je voorbereiding geen gegevens van leerlingen buiten die afspraken.
Geen toegang tot EduGPT?
Dan kun je de opdracht ook in je eigen AI-tool doen. We kunnen niet garanderen dat het daar net zo goed werkt als in EduGPT. Je mist bijvoorbeeld de Kritisch Denken Engine, die eerst vragen terugstelt in plaats van meteen het antwoord te geven.
Checkvragen
De checkvragen bij deze les volgen nog.
Reflectie
Je antwoord blijft op dit scherm en wordt nergens opgeslagen.
Verdieping
CivAI heeft dit verder uitgewerkt in de kennisclip Geef of krijg feedback op het profielwerkstuk met de Progress Partner (nu PWS Companion) (opent in een nieuw tabblad).
Korte link youtu.be/bMJfuDRz71A
Bronnen bij deze les
- Corbin, T., Dawson, P., & Liu, D. (2025). Talk is cheap: Why structural assessment changes are needed for a time of GenAI. Assessment & Evaluation in Higher Education, 50(7), 1087–1097. https://doi.org/10.1080/02602938.2025.2503964 (opent in een nieuw tabblad)De auteurs laten zien dat regels die studenten kunnen negeren, zoals een stoplichtmodel voor AI-gebruik, vooral een schijn van controle geven, en pleiten voor structurele aanpassingen in de opzet van de opdracht zelf zodat de validiteit in het ontwerp zit.
- Crolla, K., Xia, X., & Jiang, Y. (2026). AI-mediated cognitive divergence in built-environment education: Evidence from a mixed-methods study. Computers and Education: Artificial Intelligence, 11, Artikel 100665. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2026.100665 (opent in een nieuw tabblad)Docenten in dit onderzoek zagen dat sterke studenten AI gebruiken om verder te denken terwijl zwakkere studenten het denkwerk uitbesteden en toch samenhangende producten inleveren, waardoor het eindproduct minder zegt over het leerproces en procesgerichte beoordeling nodig wordt.