Hoofdstuk 7. Lesontwerp en lesmateriaal
Les 7.3 Differentiëren en inclusie
Je past materiaal aan voor een leerling met een specifieke ondersteuningsbehoefte, zonder persoonsgegevens te delen.
De video laadt pas als je op afspelen klikt. YouTube draait dan in de privacyvriendelijke modus.
Lees het transcript
Hoi! Fijn dat je er weer bent. Een leerling met dyslexie, of een kind dat Nederlands leert: je materiaal moet voor iedereen werken. AI helpt je snel aanpassen. Maar wat vertel je over die leerling? In deze les pas je materiaal aan voor een leerling met een specifieke ondersteuningsbehoefte, zonder persoonsgegevens te delen.
Beschrijf de behoefte, niet het kind: geen naam, geen school, niets uit het dossier. Vraag dezelfde inhoud in makkelijke taal, met korte zinnen en een woordenlijst. Onderzoek waarschuwt: houd de leerling zelf centraal, niet alleen jouw tijdwinst. Lees daarna alles na: past de woordenlijst bij de tekst? En vraag de leerling zelf wat helpt.
Laten we het proberen in EduGPT, met EduGPT Leerkracht. Dit stuur ik niet: een naam, een school, het OPP en de thuissituatie. Ik beschrijf de leerling algemeen. EduGPT Leerkracht geeft drie goede tips: korte zinnen, moeilijke woorden uitleggen, en de opbouw zichtbaar maken. Voor het werkblad kies ik Qwen in EduGPT Scaleway, met Documenten maken aan. Dat draait in Europa, en er wordt niets getraind met wat je invoert. Ik vraag vijf moeilijke woorden vet in de tekst, en een woordenlijst met alleen die woorden. Qwen doet precies dat. Ik check de feiten bij Zodion, de zoogdiervereniging: winterslaap, en een temperatuur van 35 naar 10 graden. Het klopt.
Wat werkte hier goed? Omdat ik de woorden zelf koos, past de woordenlijst precies bij de tekst. Qwen voegde geen feiten toe, en nam de getallen precies over. Ik check alleen nog of het antwoord op elke vraag in de tekst staat. Dat klopt ook.
Nu ben jij aan de beurt. Kies een tekst en één ondersteuningsbehoefte, zonder persoonsgegevens. Vraag EduGPT Leerkracht om tips, en laat Qwen het werkblad maken. Lees het na, en vraag je leerling of het helpt. Veel succes, en tot in de volgende les!
Probeer het in EduGPT
- Kies een tekst uit je les, bijvoorbeeld een zaakvaktekst voor groep 6 of een geschiedenistekst voor de brugklas. Kies één ondersteuningsbehoefte die je in je klas tegenkomt, bijvoorbeeld dyslexie of Nederlands als tweede taal.
- Beschrijf de behoefte, niet het kind. Zet geen naam, groep, school, leeftijd, gegevens uit het OPP of leerlingdossier of de thuissituatie in je vraag, ook niet verzonnen in een vorm die naar een leerling terug te leiden is.
- Open EduGPT, kies EduGPT - Leerkracht en vul de puntjes in.
Een leerling in mijn ... heeft .... Ik noem geen naam of andere gegevens. Waar moet ik op letten als ik deze tekst voor die leerling aanpas? Geef drie tips. Houd het kort. (plak hieronder de tekst)
- Lees de tips en kies vijf moeilijke woorden die de leerling juist moet leren. Vraag je EduGPT - Leerkracht welke woorden het zou kiezen, dan krijg je meestal een vraag terug. Dat is de bedoeling. Jij kent de leerling, dus jij kiest de woorden.
- Maak het werkblad in een nieuw gesprek met het open model. Kies in de modelknop EduGPT - Scaleway en dan Qwen (in het menu met een versienummer, nu Qwen 3.5). Dat draait in Europa, en er wordt niets getraind met wat je invoert. Vink onder het invoerveld bij MCP Servers Documenten maken aan (dat doe je per gesprek opnieuw). In EduGPT - Leerkracht werkt deze koppeling niet. Zo werk je bewust. EduGPT - Leerkracht denkt mee, voor het maken van een bestand stap je over naar het open model, en het resultaat controleer je zelf.
Een leerling in mijn ... heeft .... Ik noem geen naam of andere gegevens. Maak een werkblad in Word van deze tekst. Gebruik alleen deze tekst en voeg geen andere feiten toe. Schrijf de tekst in makkelijke taal, met korte zinnen. Neem getallen en jaartallen precies over. Laat deze woorden in de tekst staan en zet ze vet: ..., ..., ..., ..., .... Maak een woordenlijst met alleen die vijf woorden, elk met een korte uitleg in gewone woorden, als gewone lijst. Zet er drie vragen bij waarvan het antwoord in de tekst staat. Lettertype Verdana. Zet de titel één keer bovenaan. (plak hieronder de tekst)
- Download het bestand (de link is 24 uur geldig) en lees het na.
- Staan de vijf woorden vet in de tekst, en alleen die vijf in de woordenlijst? Zonder vaste woorden legde het model in onze test woorden uit die na het vereenvoudigen niet meer in de tekst stonden.
- Klopt elke uitleg? In een proefronde stond bij winterslaap "dieren worden dan niet wakker", terwijl egels af en toe wel wakker worden.
- Zijn feiten, getallen en jaartallen gelijk gebleven? Check ze in je methode of bij een betrouwbare bron (in de video was dat Zodion, de zoogdiervereniging).
- Staat het antwoord op elke vraag in de tekst?
- Stuur in hetzelfde gesprek bij wat niet goed is. Noem precies wat er anders moet.
Het kopje ... staat niet in de tekst. Maak er ... van. Pas alleen dat aan, houd de rest gelijk, en maak het Word-bestand opnieuw.
Download het nieuwe bestand en check of alleen dat stuk anders is. Haal een dubbele titel of streepjes (---) zelf weg. 8. Laat de leerling zelf zeggen of het werkblad helpt, en pas het daarna aan.
Tip. Werk je in het vo met een leerling met dyslexie, vraag dan ook om tussenkopjes, en zet zelf in Word een grotere letter en regelafstand 1,5.
Waar doe je deze opdracht?
Via je school of opleiding
Heb je EduGPT via je school of opleiding? Log in via de link die je daar hebt gekregen en kies EduGPT - Leerkracht.
EduGPT voor je school
Wil je EduGPT met je team of je leerlingen gebruiken? Dan regelt je school het, met de privacyafspraken die daarbij horen. Gebruik voor je voorbereiding geen gegevens van leerlingen buiten die afspraken.
Geen toegang tot EduGPT?
Dan kun je de opdracht ook in je eigen AI-tool doen. We kunnen niet garanderen dat het daar net zo goed werkt als in EduGPT. Je mist bijvoorbeeld de Kritisch Denken Engine, die eerst vragen terugstelt in plaats van meteen het antwoord te geven.
Checkvragen
De checkvragen bij deze les volgen nog.
Reflectie
Je antwoord blijft op dit scherm en wordt nergens opgeslagen.
Verdieping
CivAI heeft dit verder uitgewerkt in de kennisclip Word, Excel, PowerPoint en PDF genereren vanuit de chat (opent in een nieuw tabblad).
Korte link youtu.be/ofuX6XUf2DY
Bronnen bij deze les
- Rice, M. F., & Dunn, S. (2023). The use of artificial intelligence with students with identified disabilities: A systematic review with critique. Computers in the Schools, 40(4), 370–390. https://doi.org/10.1080/07380569.2023.2244935 (opent in een nieuw tabblad)Deze systematische review vond nog weinig onderzoek en signaleert dat AI voor leerlingen met een beperking vaak wordt gepresenteerd als verlichting van het werk van volwassenen in plaats van als versterking van de leerling en het gezin, een kritische blik die helpt om bij het aanpassen van materiaal de leerling zelf centraal te houden.
- Evmenova, A. S., Borup, J., & Shin, J. K. (2024). Harnessing the power of generative AI to support ALL learners. TechTrends, 68(4), 820–831. https://doi.org/10.1007/s11528-024-00966-x (opent in een nieuw tabblad)Op een zomerinstituut voor leraren in 2023 had de meerderheid nog nooit generatieve AI gebruikt en verwachtte 43 procent dat AI onderwijs toegankelijker kan maken, waarna de deelnemers strategieën bedachten om met AI materiaal volgens Universal Design for Learning aan te passen voor meertalige leerlingen en leerlingen met een beperking.