GovGPT Academy

Hoofdstuk 6. Beleid en bestuur

Bronnen bij hoofdstuk 6

Kennisclip 2:05
Waar deze clip over gaat

Je ziet op welk onderzoek en welke regels de lessen van hoofdstuk 6 steunen, en waarom je ook bij die bronnen kritisch blijft lezen.

De video laadt pas als je op afspelen klikt. YouTube draait dan in de privacyvriendelijke modus.

Lees het transcript

Hoi! Fijn dat je er weer bent. De lessen in hoofdstuk 6 bouwen op onderzoek naar schrijven, inspraak, feiten en bronnen met AI. In deze clip zie je per les waar het op steunt.

Bij les 6.1 schreven 453 professionals met ChatGPT 40 procent sneller, en hun werk werd beter beoordeeld, volgens Noy en Zhang, 2023. Bij de Britse overheid leverde het opstellen van documenten de meeste tijdwinst op, maar beleidsteams worstelden met nuance, volgens de Government Digital Service, 2025. Bij les 6.2 laten Romberg en Escher, 2024, zien dat AI inspraakreacties kan helpen ordenen, en dat de beste aanpak mensen erbij betrekt. Bij het Britse hulpmiddel Consult beoordeelden 125 mensen bijna 88.000 reacties. De AI deelde ze minstens zo goed in als mensen onderling, volgens de evaluatie uit 2025.

Bij les 6.3 had in onderzoek van de EBU en de BBC, 2025, bijna de helft van de AI-antwoorden op nieuwsvragen minstens één ernstig probleem. Bij les 6.4 vonden Jakesch en collega's, 2023, dat een schrijfassistent met een eigen standpunt ook beïnvloedde wat deelnemers zelf vonden. Bij les 6.5 werd bij vier AI-zoekmachines maar ongeveer de helft van de zinnen volledig gedekt door de bronnen, volgens Liu en collega's, 2023. En Walters en Wilder, 2023, vonden dat 55 procent van de bronnen van GPT-3.5 verzonnen was, en 18 procent bij GPT-4.

Onderzoek naar AI gaat snel, en bronnen kunnen elkaar soms tegenspreken. Blijf daarom zelf kritisch lezen, ook bij de bronnen die wij kiezen.

De volledige bronnenlijst met links staat bij deze les op academy.civai.eu. Lees gerust een bron die je nieuwsgierig maakt. Veel succes, en tot in de volgende les!

Alle bronnen van hoofdstuk 6

Les 6.1 Een beleidsnotitie opzetten

  • Noy, S., & Zhang, W. (2023). Experimental evidence on the productivity effects of generative artificial intelligence. Science, 381(6654), 187–192. https://doi.org/10.1126/science.adh2586 (opent in een nieuw tabblad)
    In een vooraf geregistreerd experiment met 453 hoogopgeleide professionals verkortte ChatGPT de tijd voor beroepsgerichte schrijftaken met 40 procent en steeg de kwaliteit met 18 procent. Het onderbouwt dat AI kan helpen een notitie sneller op te zetten, waarna de eigen afweging zichtbaar moet worden gemaakt.
  • Government Digital Service. (2025). Microsoft 365 Copilot experiment: Cross-government findings report. GOV.UK. https://www.gov.uk/government/publications/microsoft-365-copilot-experiment-cross-government-findings-report (opent in een nieuw tabblad)
    In het grootste Britse overheidsexperiment met een AI-assistent leverde het opstellen van documenten de meeste tijdwinst op, maar beleidsteams worstelden met nuance en met bronnen waarin tegenstrijdige meningen stonden. Dat is precies waarom de beleidsadviseur zelf de afweging maakt en die in de notitie laat zien.

Les 6.2 Participatie-input ordenen

  • Romberg, J., & Escher, T. (2024). Making sense of citizens' input through artificial intelligence: A review of methods for computational text analysis to support the evaluation of contributions in public participation. Digital Government: Research and Practice, 5(1), 1–30. https://doi.org/10.1145/3603254 (opent in een nieuw tabblad)
    Deze systematische review laat zien dat AI veelbelovend is voor het thematisch groeperen van inspraakreacties, maar dat kwaliteit, toepasbaarheid op andere talen dan Engels en bruikbaarheid in de praktijk nog grote uitdagingen zijn, en dat de beste aanpak menselijke beoordelaars erbij betrekt. Dat onderbouwt waarom je na het clusteren zelf controleert of minderheidsgeluiden niet wegvallen.
  • Incubator for Artificial Intelligence. (2025). Consult evaluation: DWP's Pathways to Work consultation. UK Government. https://assets.publishing.service.gov.uk/media/68f63fe01c9076042263f0bd/evaluation-report.pdf (opent in een nieuw tabblad)
    Bij de evaluatie van het Britse hulpmiddel Consult beoordeelden 125 mensen bijna 88.000 consultatiereacties, en de thema-indeling van de AI kwam minstens zo goed overeen met die van een beoordelaar als twee beoordelaars onderling, zonder aanwijzingen voor vooringenomenheid naar opgegeven beperking. Het laat zien dat ordenen met AI kan werken, maar alleen met menselijke controle en een eigen toets op wie er gehoord wordt.

Les 6.3 Een raadsvoorstel of collegeadvies

  • European Broadcasting Union & BBC. (2025). News integrity in AI assistants. EBU. https://www.ebu.ch/research/open/report/news-integrity-in-ai-assistants (opent in een nieuw tabblad)
    In een onderzoek door 22 publieke omroepen uit 18 landen, met ruim 3.000 beoordeelde antwoorden van ChatGPT, Copilot, Gemini en Perplexity, had bijna de helft van de antwoorden minstens één ernstig probleem en bevatte een vijfde grote fouten in de feiten, zoals verzonnen of verouderde informatie. Cijfers en feiten in een advies aan college of raad controleer je daarom altijd bij de bron.

Les 6.4 Raadsstukken samenvatten

  • Jakesch, M., Bhat, A., Buschek, D., Zalmanson, L., & Naaman, M. (2023). Co-writing with opinionated language models affects users' views. In Proceedings of the 2023 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems (pp. 1–15). ACM. https://doi.org/10.1145/3544548.3581196 (opent in een nieuw tabblad)
    Een schrijfassistent die één standpunt bevoordeelde, beïnvloedde niet alleen wat 1.506 deelnemers schreven, maar verschoof ook hun eigen mening. Voor een griffie of ondersteuning van het bestuur is dat de kern: een samenvatting van stukken en moties moet neutraal blijven, en kleur van AI merk je niet vanzelf op.

Les 6.5 Recent onderzoek voor beleid

  • Liu, N., Zhang, T., & Liang, P. (2023). Evaluating verifiability in generative search engines. In Findings of the Association for Computational Linguistics: EMNLP 2023 (pp. 7001–7025). Association for Computational Linguistics. https://doi.org/10.18653/v1/2023.findings-emnlp.467 (opent in een nieuw tabblad)
    Bij vier AI-zoekmachines werd gemiddeld maar ongeveer de helft van de zinnen volledig gedekt door de genoemde bronnen, en ondersteunde ongeveer een kwart van de bronvermeldingen de zin niet waar ze bij stond, terwijl de antwoorden wel betrouwbaar oogden. Ook met webzoeken open je dus elke bron voordat je die in een beleidsstuk gebruikt.
  • Walters, W. H., & Wilder, E. I. (2023). Fabrication and errors in the bibliographic citations generated by ChatGPT. Scientific Reports, 13, Artikel 14045. https://doi.org/10.1038/s41598-023-41032-5 (opent in een nieuw tabblad)
    Van 636 literatuurverwijzingen van ChatGPT bleek 55 procent (GPT-3.5) en 18 procent (GPT-4) verzonnen. Dat maakt de controle of een onderzoek echt bestaat en zegt wat AI beweert tot een vaste stap bij beleidsonderzoek.
Je voortgang blijft alleen in deze browser.