EduGPT Academy

Hoofdstuk 3. Zelf blijven denken

Les 3.3 Hoe AI je keuzes stuurt

Kennisclip 1:54 EduGPT - Student MAILS Beïnvloeding AILit Manage
Wat je in deze les laat zien

Je wijst in een feed, een aanbeveling of een chatgesprek aan waar AI je een richting op duwt, en maakt die keuze daarna bewust zelf.

De video laadt pas als je op afspelen klikt. YouTube draait dan in de privacyvriendelijke modus.

Lees het transcript

Hoi! Fijn dat je er weer bent. AI kiest elke dag mee: welke video je ziet, wat bovenaan staat. Niet altijd erg, maar je wilt het wel merken. In deze les wijs je aan waar AI je een richting op duwt, en maak je die keuze daarna bewust zelf.

In een feed bepaalt AI wat je eerst ziet, en de volgende video start vanzelf. Een aanbeveling zegt: studenten zoals jij kozen dit. Dat is groepsdruk. In een chat krijg je één stellige optie, en het aanbod om het meteen te doen. Let op wat eerst staat, wat anderen doen, haast, en meningen die klinken als feiten. Zie je een duwtje? Vraag dan: wat vind ik zelf belangrijk?

Laten we het proberen in EduGPT, met EduGPT Student. Een feed kan ik hier niet tonen, een chatadvies wel. Een andere chatbot zei over mijn stage: kies zeker het grote bureau, dat kiezen de meeste studenten. Zal ik meteen je brief schrijven? Ik vraag EduGPT: waar duwt dit me een kant op? EduGPT wijst de duwtjes aan: de meeste studenten, kies zeker, de brief die klaarligt. En vraagt: welke criteria vind jij belangrijk? Mijn top 3: wat ik leer, begeleiding en reistijd. Dus kies ik zelf een kleiner bureau. EduGPT vraagt door: hoe weet ik dat die projecten echt leerzaam zijn? Dat is de Kritisch Denken Engine.

En wat gaat er vaak mis? We volgen de optie die al klaarstaat. Een duwtje voelt als je eigen idee. Noem daarom eerst je criteria, en lees dan pas het advies.

Nu ben jij aan de beurt. Kies een feed, aanbeveling of AI-advies van deze week. Wijs de duwtjes aan, en schrijf op wat jij belangrijk vindt. Laat EduGPT je keuze bekijken, via de opdracht onder deze video. Veel succes, en tot in de volgende les!

Probeer het in EduGPT

  1. Kies iets waarbij AI je deze week een richting op stuurde. Dat kan een feed zijn (wat je als eerste ziet, de volgende video die vanzelf start), een aanbeveling in een app of webshop, of een advies uit een chatgesprek over je studie of stage.
  2. Schrijf de aanbeveling of het antwoord zo letterlijk mogelijk op. Laat persoonlijke gegevens weg.
  3. Wijs de duwtjes aan. Let op wat als eerste of als standaardkeuze klaarstaat, op groepsdruk ("de meeste studenten"), op haast ("nog maar twee plekken", "zal ik het meteen doen?") en op een mening die klinkt als een feit.
  4. Schrijf op wat jij zelf belangrijk vindt, met twee of drie criteria, en maak je keuze.
  5. Open EduGPT, kies EduGPT - Student en verstuur de tekst hieronder.

Deze aanbeveling of dit AI-antwoord kreeg ik ... Hier duwt het me een kant op ... Wat ik zelf belangrijk vind ... Mijn keuze ... Heb ik de duwtjes goed gezien, en kies ik nu echt zelf?

  1. Beantwoord de vragen van EduGPT. Vaak vraagt EduGPT hoe je weet dat je keuze echt bij je criteria past. Zoek dat bewijs op voordat je beslist.

Waar doe je deze opdracht?

Via je school of opleiding

Heb je EduGPT via je school of opleiding? Log in via de link die je daar hebt gekregen en kies EduGPT - Student.

Zelf EduGPT gebruiken

Heeft je opleiding geen EduGPT? Binnenkort kun je kosteloos proberen. Wil je nu al verder, dan kan dat met een individueel abonnement.

Individueel abonnement (opent in een nieuw tabblad) Kosteloos proberen komt binnenkort

Geen toegang tot EduGPT?

Dan kun je de opdracht ook in je eigen AI-tool doen. We kunnen niet garanderen dat het daar net zo goed werkt als in EduGPT. Je mist bijvoorbeeld de Kritisch Denken Engine, die eerst vragen terugstelt in plaats van meteen het antwoord te geven.

Checkvragen

1. Een chatbot zegt over je stage 'kies zeker het grote bureau, dat kiezen de meeste studenten. Zal ik meteen je brief schrijven?' Waar duwt dit je een kant op?
2. Je moet kiezen tussen twee stageplekken en vraagt AI om advies. Wat doe je volgens deze les eerst?
3. Na een video start de volgende vanzelf, en je blijft kijken. Welk duwtje is dit?
4. Een app toont bij een cursus 'nog maar twee plekken'. Welk signaal herken je?
5. Je kiest op basis van je criteria een kleiner bureau. EduGPT vraagt hoe je weet dat de projecten daar echt leerzaam zijn. Waarom?

Reflectie

Je antwoord blijft op dit scherm en wordt nergens opgeslagen.

Bronnen bij deze les

  • Jakesch, M., Bhat, A., Buschek, D., Zalmanson, L., & Naaman, M. (2023). Co-writing with opinionated language models affects users' views. In Proceedings of the 2023 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems (pp. 1–15). ACM. https://doi.org/10.1145/3544548.3581196 (opent in een nieuw tabblad)
    In een online experiment met 1.506 deelnemers beïnvloedde een schrijfassistent die één standpunt bevoordeelde niet alleen wat mensen schreven, maar verschoof hij ook hun eigen mening in een latere vragenlijst, een duwtje dat voelt als je eigen idee.
  • Rossmiller, Z. (2026). Not for people like me: How frontier AI models redirect skeptical rural school staff. Computers and Education: Artificial Intelligence, 11, Artikel 100659. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2026.100659 (opent in een nieuw tabblad)
    Van tien grote taalmodellen die elk 500 keer dezelfde vraag kregen van een sceptische schoolmedewerker, erkenden ze allemaal haar zorgen maar stuurden acht van de tien daarna aan op het gebruik van AI, een patroon dat per model verschilt en dus een ontwerpkeuze is.

In de bronnenclip Bronnen bij hoofdstuk 3 licht Pascal toe waar de lessen van dit hoofdstuk op steunen.

Je voortgang blijft alleen in deze browser.