Hoofdstuk 6. AI en de samenleving
Les 6.4 Wie heeft jouw data?
Je legt uit waarom het uitmaakt waar een AI-dienst draait en wat er met je gegevens gebeurt.
Lees het transcript
Hoi! Fijn dat je er weer bent. Elke vraag aan AI gaat naar een computer, ergens op de wereld. Maar waar staat die computer, en wie kan erbij? In deze les leg je uit waarom het uitmaakt waar een AI-dienst draait, en wat er met je gegevens gebeurt.
Waar een dienst draait, bepaalt welke regels gelden. Binnen Europa beschermt de AVG je gegevens. Naar landen daarbuiten mogen je gegevens alleen onder strenge voorwaarden. De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwde in 2025 voor een chatbot die je vragen in China opslaat. Kijk ook wat de aanbieder doet: hoe lang bewaart hij je gegevens, en traint hij ermee? Dat staat in de privacyverklaring.
Laten we het proberen in EduGPT, met EduGPT Student. Mijn eerste idee: het maakt niet uit waar AI draait, het internet is toch overal. EduGPT vraagt door: ook als een dienst gezondheidsgegevens verwerkt? Dan noem ik wetten, meekijken en trainen. EduGPT noemt dat sterker, en vraagt: is opslaan hetzelfde als trainen? Met webzoeken vraag ik waar EduGPT zelf mijn gegevens verwerkt. EduGPT wil geen link gokken en wijst naar de privacyverklaring. Op de beveiligingspagina staat het: alles wordt opgeslagen in de Europese Unie, en je invoer wordt nooit gebruikt om modellen te trainen.
En wat gaat er vaak mis? We denken: mijn vragen zijn niet geheim, dus het maakt niet uit. Maar ook gewone vragen zeggen samen veel over jou. En we geloven een belofte zonder de privacyverklaring te lezen. Ook bij EduGPT: check het zelf.
Nu ben jij aan de beurt. Kies een AI-dienst die je zelf gebruikt. Zoek in de privacyverklaring waar hij draait, hoe lang hij gegevens bewaart en of hij ermee traint. Leg uit wat dat voor jou betekent, via de opdracht onder deze video. Veel succes, en tot in de volgende les!
Probeer het in EduGPT
- Schrijf eerst in twee of drie zinnen waarom het volgens jou uitmaakt waar een AI-dienst draait.
- Open EduGPT, kies EduGPT - Student en vul de puntjes in.
Mijn uitleg ... Klopt mijn uitleg, en wat mis ik?
- EduGPT geeft je vooral vragen terug. Denk bijvoorbeeld aan deze punten.
- Welke regels gelden er? Binnen Europa beschermt de AVG je gegevens.
- Mogen je gegevens naar een land buiten Europa, en onder welke voorwaarden?
- Is gegevens opslaan hetzelfde als gegevens gebruiken om een model te trainen?
- Kies nu een AI-dienst die je zelf gebruikt. Zoek zelf de privacyverklaring op, op de website van de dienst of in de app. Zoek daarin naar vier dingen.
- Waar worden je gegevens opgeslagen en verwerkt?
- Hoe lang worden je gesprekken bewaard?
- Worden je gesprekken gebruikt om modellen te trainen, en kun je dat uitzetten?
- Wie kan erbij, bijvoorbeeld andere bedrijven?
- Schrijf op wat je vond en wat jouw afweging is, en vraag EduGPT om feedback. Noem in je bericht geen persoonlijke gegevens.
Wat ik vond in de privacyverklaring van een AI-dienst die ik gebruik ... Mijn afweging ... Klopt mijn afweging?
- Leg tot slot in je eigen woorden uit wat dit voor jou betekent. Wat deel je wel met deze dienst, en wat niet?
Tip. Vraag je EduGPT met webzoeken om de privacyverklaring voor je op te zoeken, dan kan het antwoord een keuzemenu of een terugvraag zijn. Zoek de privacyverklaring daarom zelf op en laat EduGPT je afweging bevragen. Controleer ook wat een aanbieder over zichzelf zegt, want dat is een belofte van de aanbieder zelf. Ben je leerkracht of docent, doe de opdracht dan met een AI-dienst die op jouw school wordt gebruikt.
Jouw gegevens bij EduGPT. EduGPT gebruikt je gegevens niet om AI-modellen te trainen, ze blijven binnen Europa, en niemand kijkt zomaar mee. Dat staat ook op edugpt.nl/security. Toch blijft het belangrijk. Ga zuinig om met persoonlijke en gevoelige gegevens.
Waar doe je deze opdracht?
Via je school of opleiding
Heb je EduGPT via je school of opleiding? Log in via de link die je daar hebt gekregen en kies EduGPT - Student.
EduGPT voor je school
Wil je EduGPT met je team of je leerlingen gebruiken? Dan regelt je school het, met de privacyafspraken die daarbij horen. Gebruik voor je voorbereiding geen gegevens van leerlingen buiten die afspraken.
Geen toegang tot EduGPT?
Dan kun je de opdracht ook in je eigen AI-tool doen. We kunnen niet garanderen dat het daar net zo goed werkt als in EduGPT. Je mist bijvoorbeeld de Kritisch Denken Engine, die eerst vragen terugstelt in plaats van meteen het antwoord te geven.
Checkvragen
De checkvragen bij deze les volgen nog.
Reflectie
Je antwoord blijft op dit scherm en wordt nergens opgeslagen.
Verdieping
CivAI heeft dit verder uitgewerkt in de kennisclip Europa neemt regie over AI (opent in een nieuw tabblad).
Korte link youtu.be/zpsaTmfuEGo
Bronnen bij deze les
- Fratini, S., Hine, E., Novelli, C., Roberts, H., & Floridi, L. (2024). Digital sovereignty: A descriptive analysis and a critical evaluation of existing models. Digital Society, 3(3), Artikel 59. https://doi.org/10.1007/s44206-024-00146-7 (opent in een nieuw tabblad)Op basis van 271 peer-reviewed artikelen onderscheiden de auteurs vier modellen van digitale soevereiniteit (gericht op rechten, op de markt, op centrale controle en op de staat) en concluderen dat geen enkel model regulering en snelheid van innovatie goed combineert. Het helpt studenten begrijpen waarom het uitmaakt in welk land en onder welke regels een AI-dienst draait.
- Autoriteit Persoonsgegevens. (2025, 3 februari). AP: pas op met gebruik chatbot DeepSeek. https://www.autoriteitpersoonsgegevens.nl/actueel/ap-pas-op-met-gebruik-chatbot-deepseek (opent in een nieuw tabblad)De AP waarschuwt dat gegevens en vragen die je in deze chatbot invoert in China worden opgeslagen, dat doorgifte buiten de EU alleen onder strenge voorwaarden mag, en dat wie gegevens van anderen uploadt daarvoor aansprakelijk kan zijn. Het is een actueel Nederlands voorbeeld van waarom de locatie van een AI-dienst ertoe doet.
In de bronnenclip Bronnen bij hoofdstuk 6 licht Pascal toe waar de lessen van dit hoofdstuk op steunen.