Hoofdstuk 3. Zelf blijven denken
Les 3.5 AI en jouw gevoel
Je herkent wanneer AI je frustreert, onzeker maakt of juist te enthousiast, en kiest hoe je daarmee omgaat.

De video laadt pas als je op afspelen klikt. YouTube draait dan in de privacyvriendelijke modus.
Lees het transcript
Hoi! Fijn dat je er weer bent. Werken met AI doet iets met je. Soms blij, soms chagrijnig. Dat is normaal. Het helpt als je het merkt. In deze les merk je wanneer AI je boos, onzeker of te blij maakt, en kies je wat je doet.
Boos: het lukt niet, of de AI blijft vragen stellen. Je wilt opgeven. Onzeker: de AI klinkt slimmer dan jij, en je gaat twijfelen. Te blij: een compliment, en je denkt dat je klaar bent. Elk gevoel is een seintje over jou, niet over het antwoord. Merk het, noem het, en kies: even pauze, een kleinere stap, of eerst checken.
Laten we het proberen in EduGPT, met EduGPT Leerling. Voor mijn werkstuk over vulkanen schrijf ik: ik word chagrijnig van al die vragen. Ik wil dat mijn inleiding af is. EduGPT zegt: ik snap dat je er klaar mee bent. Het schrijft de inleiding niet, maar maakt het klein. Ik krijg een invulskelet, en de vraag: je onderwerp in drie woorden? Ik merk dat ik vooral haast heb, en noem drie woorden: ontstaan, uitbarsting, gevaar. EduGPT vraagt welke zin ik eerst probeer: schrijf alleen die ene zin. Dat is de Kritisch Denken Engine. Het houdt vol, maar maakt de stap kleiner.
En wat gaat er vaak mis? We laten het gevoel beslissen, zonder het te merken. Uit boosheid plakken we een antwoord over. Te blij leveren we te vroeg in. Neem even afstand, en kies dan pas.
Nu ben jij aan de beurt. Denk aan een moment waarop AI iets met je deed. Noem het gevoel, en kies wat je volgende keer doet. Laat EduGPT met je meedenken, via de opdracht onder deze video. Veel succes, en tot in de volgende les!
Probeer het in EduGPT
- Denk aan een moment waarop je met AI werkte, bijvoorbeeld in een van de vorige lessen of voor een werkstuk, spreekbeurt of toets.
- Welk gevoel had je? Frustratie (het lukt niet, de AI blijft vragen stellen), onzekerheid (de AI klinkt slimmer dan jij) of te blij (een compliment of een mooi antwoord, en je denkt dat je klaar bent)?
- Schrijf op wat er gebeurde, welk gevoel je had en wat je toen deed.
- Kies hoe je er volgende keer mee omgaat. Bijvoorbeeld even pauze nemen, om een kleinere stap vragen, eerst je eigen zinnen schrijven of het antwoord eerst checken.
- Open EduGPT, kies EduGPT - Leerling en verstuur de tekst hieronder.
Bij het werken met AI aan ... voelde ik me ... Dat kwam doordat ... Volgende keer doe ik ... Is dat een goede aanpak, of mis ik iets?
- Beantwoord de vragen van EduGPT. Het gaat om je gevoel bij het werken met AI, niet om persoonlijke dingen. Zit je ergens echt mee, praat dan met je juf, meester of mentor.
Waar doe je deze opdracht?
Via je school of opleiding
Heb je EduGPT via je school of opleiding? Log in via de link die je daar hebt gekregen en kies EduGPT - Leerling. Weet je de link niet, vraag het dan aan je leerkracht.
Geen toegang tot EduGPT?
Dan kun je de opdracht ook in je eigen AI-tool doen. We kunnen niet garanderen dat het daar net zo goed werkt als in EduGPT. Je mist bijvoorbeeld de Kritisch Denken Engine, die eerst vragen terugstelt in plaats van meteen het antwoord te geven.
Checkvragen
Reflectie
Je antwoord blijft op dit scherm en wordt nergens opgeslagen.
Bronnen bij deze les
- Carolus, A., Koch, M. J., Straka, S., Latoschik, M. E., & Wienrich, C. (2023). MAILS - Meta AI literacy scale: Development and testing of an AI literacy questionnaire based on well-founded competency models and psychological change- and meta-competencies. Computers in Human Behavior: Artificial Humans, 1(2), Artikel 100014. https://doi.org/10.1016/j.chbah.2023.100014 (opent in een nieuw tabblad)De MAILS, gevalideerd bij 300 Duitstalige volwassenen en de basis van de voor- en nameting in deze cursus, rekent naast kennis en vaardigheden ook zelfmanagement rond AI tot AI-geletterdheid, met emotieregulatie als apart onderdeel, en onderbouwt zo dat omgaan met je gevoel bij AI een eigen vaardigheid is.
- Sharma, M., Tong, M., Korbak, T., Duvenaud, D., Askell, A., Bowman, S. R., Durmus, E., Hatfield-Dodds, Z., Johnston, S. R., Kravec, S., Maxwell, T., McCandlish, S., Ndousse, K., Rausch, O., Schiefer, N., Yan, D., Zhang, M., & Perez, E. (2024). Towards understanding sycophancy in language models. In The Twelfth International Conference on Learning Representations (ICLR 2024). https://proceedings.iclr.cc/paper_files/paper/2024/hash/0105f7972202c1d4fb817da9f21a9663-Abstract-Conference.html (opent in een nieuw tabblad)Vijf veelgebruikte AI-assistenten bleken gebruikers consequent naar de mond te praten, en zowel mensen als beoordelingsmodellen gaven soms de voorkeur aan een overtuigend vleiend antwoord boven een juist antwoord, wat verklaart waarom een compliment van AI nog niet betekent dat je werk klaar is.
In de bronnenclip Bronnen bij hoofdstuk 3 licht Pascal toe waar de lessen van dit hoofdstuk op steunen.