Les 1.3 AI herkennen | CivAI Academy

Hoi! Fijn dat je er weer bent. Zit er AI in je rekenmachine? En in je wekker? Dat is lastig te zien. Niet alles wat slim lijkt, is AI. En niet alle AI ziet er slim uit. In deze les bepaal je bij vijf voorbeelden of er AI in zit, en waaraan je dat ziet.

Het verschil zit in hoe iets werkt. Vaste regels doen altijd hetzelfde, zoals een rekenmachine of een stoplicht. AI leert van voorbeelden. Het herkent patronen, en maakt zelf een keuze. Zoals een spraakassistent die je stem verstaat. Twijfel je? Stel dan drie vragen. Leert het van voorbeelden? Herkent het patronen? En maakt het zelf een keuze?

Laten we het proberen in EduGPT, met EduGPT Leerling. Ik noem vijf voorbeelden, van mijn rekenmachine tot de tegenstander in mijn game. EduGPT geeft geen antwoordenlijst, maar een toetsvraag: leert of kiest het systeem zelf iets? Ik denk: de spraakassistent is AI, want die verstaat wat ik zeg. Over de tegenstander twijfel ik. EduGPT zegt: goed gedacht. En het vraagt: verandert de tegenstander zijn gedrag door hoe jij speelt? Mijn volgende stap: per voorbeeld wel AI of geen AI, omdat. Zo onderzoek ik het zelf.

En wat gaat er vaak mis? We noemen alles wat slim lijkt AI, of we zien AI juist over het hoofd. Kijk dus niet naar hoe slim iets lijkt, maar naar hoe het werkt. Leert het van voorbeelden, of volgt het alleen vaste regels?

Nu ben jij aan de beurt. Kies vijf apps of apparaten uit je eigen dag. Bepaal per stuk: AI of vaste regels, en schrijf erbij waaraan je dat ziet. Laat EduGPT je redenering checken, via de opdracht onder deze video. Veel succes, en tot in de volgende les!

Probeer het in EduGPT

Kies vijf apps of apparaten uit je eigen dag, thuis of op school. Bijvoorbeeld de magnetron, een stoplicht, een filmpjes-app of je spellingscontrole.
Bepaal per stuk: AI of vaste regels. Schrijf erbij waaraan je dat ziet. Twijfel je? Schrijf dan "weet ik niet".
Open EduGPT, kies EduGPT - Leerling en verstuur de tekst hieronder met jouw vijf voorbeelden.

Ik heb bij vijf apps of apparaten bepaald of er AI in zit. Check mijn redenering en stel me vragen waar ik twijfel. Geef me niet meteen de goede antwoorden.

...: AI of vaste regels, want ...

...

...

...

...

Beantwoord minstens één vraag die EduGPT terugstelt. Tip: denk aan de drie vragen uit de les. Leert het van voorbeelden? Herkent het patronen? Maakt het zelf een keuze?

Waar doe je deze opdracht?

Via je school of opleiding

Heb je EduGPT via je school of opleiding? Log in via de link die je daar hebt gekregen en kies EduGPT - Leerling. Weet je de link niet, vraag het dan aan je leerkracht.

Geen toegang tot EduGPT?

Dan kun je de opdracht ook in je eigen AI-tool doen. We kunnen niet garanderen dat het daar net zo goed werkt als in EduGPT. Je mist bijvoorbeeld de Kritisch Denken Engine, die eerst vragen terugstelt in plaats van meteen het antwoord te geven.

Checkvragen

Bronnen bij deze les

Long, D., & Magerko, B. (2020). What is AI literacy? Competencies and design considerations. In Proceedings of the 2020 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems (pp. 1–16). ACM. https://doi.org/10.1145/3313831.3376727

Deze veelgeciteerde literatuursynthese beschrijft zeventien kerncompetenties van AI-geletterdheid, met als eerste "Recognizing AI", het onderscheid maken tussen technologie die wel en technologie die geen AI gebruikt, precies de leeruitkomst van deze les.

Mertala, P., & Fagerlund, J. (2024). Finnish 5th and 6th graders' misconceptions about artificial intelligence. International Journal of Child-Computer Interaction, 39, Artikel 100630. https://doi.org/10.1016/j.ijcci.2023.100630

Bij 195 Finse leerlingen (vergelijkbaar met groep 7 en 8) vonden de onderzoekers drie misvattingen, namelijk AI als menselijk denkproces, AI als mensachtig wezen en AI als machine met vooraf ingebouwde kennis, wat aansluit bij de les dat je moet kijken naar hoe een systeem werkt en niet naar hoe slim het lijkt.

In de bronnenclip Bronnen bij hoofdstuk 1 licht Pascal toe waar de lessen van dit hoofdstuk op steunen.